Momenteel de kleinste luchthaven van Berlijn maar wel degene met de meeste geschiedenis. Tempelhof is gelegen in het centrum van de stad en er vertrokken en landden jaarlijks ongeveer 3 miljoen passagiers, in oktober 2008 is de luchthaven gesloten voor vliegverkeer. Onwerkelijk lijkt dan het feit dat Tempelhof in 1926 één van de grootste luchthavens van de wereld was (samen met Amsterdam, Parijs en Londen) met slechts 10 vluchten per dag. Het was toen, en is nu nog steeds, 1 van de grootste gebouwen in Europa en het had een vlucht capaciteit die 30 malen hoger lag dan anderen vliegvelden in 1936. Als je helemaal om het gebouw heen wilt lopen ben je zeker een uur bezig want de lengte van het gebouw bedraagt zo’n slordige 1,3 kilometer. Het is wel een ontzettend indrukwekkend gezicht om dit enorme betonnen blok te kunnen aanschouwen. Opmerkelijk genoeg is Tempelhof als één van de weinige vliegvelden niet aangetast in de afgelopen 60 jaar.

Mocht je een bezoekje willen brengen aan Tempelhof, ga dan met de U-bahn naar station Platz der Luftbrücke. Vanaf daar kun je gemakkelijk lopen. Momenteel vertrekken er geen vluchten meer van Tempelhof, het is een park geworden. Ook kun je meegaan met een rondleiding als je meer over de geschiedenis te weten wilt komen en het indrukwekkende gebouw van binnen wilt bekijken.

Geschiedenis van de luchthaven Tempelhof

Voordat het stuk grond wat nu Tempelhof heet als vliegveld werd gebruikt was het een open ruimte waar veel mensen hun vrije tijd besteedden. Tennis, picknicken, voetbal en zelfs militaire optochten werden gehouden. Totdat het gebied in 1922 een vliegveld moest worden gebouwd. De staat vond het erg belangrijk dat er een groot vliegveld werd gebouwd, het Reich moest in het bezit zijn van een Staatsflughafen, met de ambities naar een Weltflughafen.

De bouw van het nieuwe vliegveld is erg snel uitgevoerd want in 1937 was de structuur voltooid. De gebouwen aan landzijde zijn hoog en bestaan voornamelijk uit gewapend beton, afgewerkt met stenen. Het centrale gedeelte is met een metalen constructie 40 meter overdekt, wat voor die tijd erg modern was in Duitsland. Dit maakte het mogelijk dat de passagiers ook bij regen makkelijk en droog hun toestel konden betreden of verlaten.

Ten tijde van de tweede wereldoorlog…

Werd de bouw van het vliegveld stil gelegd, en werd het vliegveld gebruikt door de Duitse Luchtmacht. Een ondergrondse bunker werd gebruikt door de Wehrmacht voor haar filmarchief. In april 1945 werd dit vernietigd door een brand toen de Russische troepen de macht overnamen. Rond 1943 zijn de bouwwerkzaamheden gestaakt.

Na de tweede wereldoorlog…

Van juni 1948 tot mei 1949, toen Rusland West Berlijn had geblokkeerd heeft Tempelhof een belangrijke rol gespeeld als luchtbrug van de Amerikaanse Geallieerden. Vliegtuigen boden de enige toegang tot dit gedeelte van Berlijn. 320 dagen lang brachten militaire vliegtuigen eten, medicijnen, steenkool en alle andere belangrijke zaken. De vliegtuigen, die als bijnaam Rosinenbomber hadden, landden soms wel elke minuut.

Grootste gebouw ter wereld…

Met zijn 1,2 kilometer lengte en een vloeroppervlakte van 290.000 vierkante meter wordt Tempelhof in grootte alleen overtroffen door het Pentagon in Washington en het paleis van wijlen dictator Ceausescu in Boekarest. Het gebouw biedt ruimte aan 9.000 kantoren, conferentieruimtes, zalen, casino’s, hallen, straten, een ondergrondse spoorbaan, bunkers en schuilkelders. Toen Tempelhof tijdens de Koude Oorlog een Amerikaanse basis was, werd er voor de soldaten een basketbalzaal aangelegd, een bowlingbaan en een dansvloer. Alles is nog precies zoals de Amerikanen het in 1993 achterlieten.

Capaciteitsproblemen

De technische capaciteit van de installaties uit 1930, en de lengte van de landingsbanen bleek veel te weinig te zijn. Aangezien het aantal vluchten toenam begonnen de bewoners die dicht bij het vliegveld woonden te klagen over vervuiling en geluidsoverlast. Daarom is in 1975 een nieuw vliegveld geopend in het stadsdeel Tegel (Frans deel van Berlijn) Dit nieuwe vliegveld, wat de vernoemd was naar die wijk Tegel, nam veel vluchten over van Tempelhof.

Oktober 2008; Tempelhof sluit

Nadat er enkele malen een referendum heeft plaats gevonden is toch besloten om Tempelhof te sluiten. De opkomst van de stemgerechtigden was te laag… Dát, samen met de milieuvervuiling die Tempelhof met zich mee brengt heeft de gemeente doen laten beslissen dit historische vliegveld te sluiten.

De laatste vluchten vertrokken op 30 oktober 2008. Een historische dag in de geschiedenis die vooral bij oudere mensen veel emotie opriep. De komende jaren zullen Tegel en Schönefeld Tempelhof moeten vervangen. Later in de toekomst zal Berlin Brandenburg International openen en dat zal de centrale luchthaven van Berlijn worden.

Plannen voor de 380 hectare die Tempelhof omslaat zijn onder andere:

  • Park
  • Creatief / cultuur forum (in het gebouw)
  • Woonwijk Tempelhof
  • Woonwijk Columbia
  • Woonwijk Neukölln

In onderstaand filmpje is te zien hoe het eruit ziet om met een vliegtuig te landen op Berlin Tempelhof. Tevens geeft dit een goede indicatie van hoe het vliegveld eruit zag in zijn laatste jaren;

Tempelhof nu

Tempelhof is gesloten en er is nagedacht over een nuttige invulling van de enorme ruimte. Nu kun je er recreatieplekken vinden. Je kunt sporten, wandelen, picknicken of barbecuen in het Park Tempelhof. Met ruim 300 hectare aan grond is dit momenteel het grootste stadspark van Europa. Ook vinden er verschillende evenementen plaats waaronder het Berlin Festival en onderdelen van de Berlin Fashion Week.

De meeste buitenlandse vluchten vertrekken nu van Schönefeld of Tegel.

Park Tempelhof anno 2011

De lengte van het gebouw Tempelhof bedraagt 1,3 km.

Park Tempelhof anno 2011: wandelen over de landingsbaan.

Berlin Festival op Tempelhof

Podium op het Berlin Festival op Tempelhof

Locatie

Tempelhof ligt midden in de stad en is eenvoudig te bereiken met het openbaar vervoer. Als je bij de ingang van het hoofdgebouw wilt uitkomen kun je uitstappen bij U-bhf Platz der Luftbrücke (U6). Wil je naar het park, dan kun je uitstappen bij station Paradestraße (U6) of Tempelhof (U6, S41, S42, S46 of S47).


Grotere kaart weergeven