In de voormalige school bevinden zich tegenwoordig woningen en in de sporthal kan naar hartelust gegeten en gedronken worden. Het onbeperkte ontbijt/brunchbuffet is gigantisch en van geweldige kwaliteit, voor €10 p.p kun je je hier tussen 10:00 en 15:00 rond eten aan verse broodjes, warme gerechten, Spaanse hapjes, salade caprese en taartjes. De koffie vond ik hier zo lekker dat ik drie latte macchiato’s in a row heb gedronken. Naast brunch biedt die Turnhalle ook diner aan (Duits/Franse keuken) en kun je hier op zondag Tatort kijken. Die Turnhalle bevindt zich op loopafstand van S-bhf Otkreuz en toeristen zie je eigenlijk bijna niet. Minpuntje: apenkooien is het niet meer bij en het bedienend personeel is niet echt snel en ook iewat onvriendelijk maar dat past wel bij de Oost-Duitse sfeer die het pand heeft.

Dit restaurant is in ieder geval alleen al om zijn geweldige locatie een bezoek waard.

Wist je dat veel horecagelegenheden in Berlijn een geweldig brunchbuffet aanbieden op zondag? Hier lees je meer over brunchen in Berlijn (lijst wordt nog aangevuld).

Die Turnhalle
Holteistraße 6 – 9
10245 Berlin-Friedrichshain
www.dieturnhalle.de
OV: S-bhf Ostkreuz

Größere Kartenansicht

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Die Turnhalle; eten in een sporthal uit de DDR

Toen: bunker, bananenbunker, club

De bunker is oorspronkelijk gebouwd voor de bescherming van de burgers in de tweede wereldoorlog, ongeveer 1200 Berlijnse burgers moesten bescherming kunnen vinden in deze bunker. Al snel werd de bunker in 1945 door de Russen overgenomen en gebruikt als gevangenis. In DDR-tijden diende de bunker een tijd lang als opslag- en distributieplaats voor tropische vruchten uit het bevriende communistische Cuba (nu weet je ook waar de bijnaam “bananenbunker” vandaan komt). In zijn verdere loopbaan is de bunker onder meer een exclusieve club met zeven dark rooms geweest, een carriereswitch voor de bunker die wellicht herkenbaar is. Veel gebouwen uit de WO2 en DDR-tijden zijn later namelijk gebruikt als clubruimte (denk bijvoorbeeld Tresor, RAW Gelände)

Nu: tentoonstelling moderne kunst

Van bunker naar museum

Nadat de ruimte voor veel verschillende doeleinden is gebruikt heeft de bunker nu een einddoel gekregen. Verzamelaar en reclameman Christian Boros – afkomstig uit Polen, rijk geworden in het Duitse Wuppertal – kocht de kolossale bunker in de Reinhardtstrasse vijf jaar geleden, en liet hem geschikt maken voor zijn inmiddels vijfhonderd werken omvattende verzameling hedendaagse kunst. Dat “geschikt laten maken” was nog een behoorlijke opgave en deze opdracht is uitgevoerd door het Berlijnse bureau Realarchitektur. Met een diamantboor werden muren en plafonds uitgebroken, de 120 ruimtes moesten worden teruggebracht naar 80 ruimtes. Bovenop de bunker liet de eigenaar vervolgens een penthouse bouwen, inclusief daktuin en zwembad. Meer over het project op www.realarchitektur.de

Collectie

Christian Boros begon in 1990 kunst te verzamelen en was destijds een jonge hond in de Duitse verzamelaarscène. Intussen telt zijn verzameling zo’n 500 werken en menig kunstenaar in Berlijn spitst de oren als hij de naam Boros hoort. Boros kocht veel werk van kunstenaars die intussen internationaal bekendheid genieten, zoals Tomma Abts, Olafur Eliasson en Wolfgang Tillmans.

Bezoeken

Sinds 2008 is de collectie van Boros semi-openbaar. Het “Privatmuseum” is namelijk alleen te bezichtigen als er een reservering is gemaakt voor een tour (in het Engels of Duits) via de website. De tours vinden in principe elke vrijdag, zaterdag en zondag plaats (kijk voor actuele openingstijden op de website) en kosten €10. Het bezoeken van de bunker is een bijzondere gewaarwording omdat er heel mooi gebruik is gemaakt van de enorme ruimtes, iets waar je hart als kunst- en artliefhebber sneller van gaat kloppen. De contrasten tussen de sporen van de oude bunker en de moderne kunst geeft de ruimte een bijzondere sfeer. Alleen dit is al het bezoeken waard, of je nou wel of niet van de tentoongestelde moderne kunst houdt.

Wonen in een loft boven de Boros Galerie

De eigenaar van Boros woont zelf in een zeer exclusieve loft boven de bunker. Dit penthouse is het enige deel waar de bunker uitzicht heeft en waar licht binnenkomt. Het is ook het deel waar de bezoeker niet mag komen, onderstaande video geeft wellicht toch een goed beeld van hoe het moet zijn om boven deze kollosale bunker te wonen.

Sammlung Boros – Boros Bunker – Boros Collection
Reinhardtstraße 20,
10117 Berlin, Deutschland
+49 30/27594065
Bezoek: alleen vr, za en zo na online reservering
Prijs: €10 voor een rondleiding
www.sammlung-boros.de

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Boros bunker; history meets art

Samenvatting

De 17-jarige tweeling Doreen en Isabel komen een jaar voordat de Berlijnse Muur valt vanuit de DDR voor een sportprogramma naar het socialistische buitenland. Ze zijn namelijk aan het trainen om als roeisters naar Berlijn te verhuizen. Tijdens hun werkvakantie aan het Balatonmeer leren ze een stel jongens kennen uit Hamburg, West-Duisters. Een relatie die niet zomaar wordt geaccepteerd en die de zusjesrelatie op het spel zet.

Review

De film kijkt lekker weg en is ondanks het “zware thema” luchtig gebracht. Zelf hou ik vooral van films die niet te lang duren, maar deze film had van mij best langer mogen duren. Het film heeft een open einde en natuurlijk was ik benieuwd of de liefde stand had gehouden.

Producent Susann Schimk heeft het verhaal daadwerkelijk zo beleefd en heeft het samen met regisseur Robert Thalheim uitgewerkt tot een goede film. Het is een luchtig verhaal waarin terloops wat feitjes over de Duitse scheiding naar voren komen. De dwang om te presteren op sportgebied, het verschil in bezittingen en kledingstijl en de uitdaging om als Oost-Duitse te vluchten zijn daar voorbeelden van. Verwacht verder geen blik in het leven van de DDR, want dat komt verder niet echt naar voren. Het eindresultaat is dus een luchtige, romantische film met een vleugje historie en cultuur. Ik zeg zien!

De film draait momenteel in de Duitse bioscopen, of en wanneer de film ook in Nederland wordt vertoond weet ik niet.

Trailer

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Westwind; liefde aan het Balaton tussen Oost en West

Ontstaan van de enclave

Al voor 1961, het jaar waarin de Berlijnse Muur is gebouwd, was Klein Glienicke afgesloten van de rest van de stad. Met prikkeldraad langs de grens en streng bewaakte controleposten maakten het voor de inwoners al onmogelijk om Klein Glienicke te verlaten. In 1965 was het dan eindelijk zo ver, Klein Glienicke werd letterlijk “eingemauert” en een vier meter hoge muur heeft het uitzicht definitief veranderd. Een echte enclave (een gebied dat geheel wordt omsloten door grondgebied van één andere partij) was Klein Glienicke niet, omdat de Grienitszee in het zuiden in zijn geheel tot de DDR behoorde. Toch voelde het voor de inwoners zeker wel als een enclave, ze konden geen kant op. Nergens was de muur zo confronterend als hier, de muur liep dwars door de tuinen “Preußische Arkadien”, vandaag de dag deel van de UNESCO werelderfgoedlijst. Vanuit de huizen van vele inwoners was de muur te zien, welke onder geen beding op de foto mocht worden genomen. De grens bij Klein Glienicke werd in de opvolgende jaren steeds strenger bewaakt omdat het als “Sondersicherheitszone” bekend stond.

Klein Glienicke omringd door de Berlijnse Muur.

Het smalste stukje DDR, slechts 15 meter breed.

Leven in de enclave

Hoe moeilijk het ook was om te wonen op een plek met eeuwig zicht op de muur en een beperkte mate van vrijheid, geleefd werd er wel in Klein Glienicke. Sommige inwoners van Klein Glienicke hebben hun tijd zelfs als gemoedelijk en gezellig bestempeld. In een dorp met 500 inwoners kent iedereen elkaar tenslotte, kinderen groeien samen op en spelen met elkaar. Maar ieder van hen kon een “Republiksflüchtige” zijn, iemand die eigenlijk liever naar West-Duitsland verkast. Daarom hielt de DDR de inwoners van Klein Glienicke streng in de gaten, huizen werden bespied en gesprekken afgeluisterd. Natuurlijk waren er veel inwoners die wilden vluchten, de meest bijzondere vluchtroute was een tunnel die vanuit een huis in Klein Glienicke richting de Berlijnse Muur liep en er in West-Berlijn weer uit kwam. Helaas hebben zes inwoners van Klein-Glienicke hun leven moeten geven tijdens de strijd voor de vrijheid.

Tentoonstelling “Hinter der Mauer”

Jens Arndt is de persoon achter de tentoonstelling Hinter der Mauer die momenteel te zien is in Klein Glienicke. Deze man is in 1999 met zijn vrouw in Klein Glienicke komen wonen en heeft sindsdien verhalen, foto’s en herinneringen van bewoners uit Klein Glienicke verzameld. In de tentoonstelling zijn veel foto’s te zien en verhalen te lezen over het alledaagse leven. De tentoonstelling is te zien in het Schloss Glienicke.

Openingstijden: tot 3 oktober 2011, 10:00-18:00 (behalve maandag).
Entree: 8€ (of met korting 5€)

Tentoonstelling "Hinter der Mauer".

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Klein Glienicke – Hinter der Mauer

Bunkerfuncties

In ernstige noodsituaties, denk aan mogelijke nucleaire bommen, kan het metrostation hermetisch worden afgesloten met betonnen deuren, die verstopt zijn in de wanden van de metrotunnel. Daarmee is het niet meer mogelijk om het station te betreden, enkel via de ingang die bestuurd kon worden door een poortwachter. De betonnen deuren moesten ervoor zorgen dat zelfs metrovoertuigen de tunnel niet meer konden betreden. Het perron van het station kon gebruikt worden als slaapruimte.

De schuilkelder maakte het mogelijk om je te verstoppen voor straling, drukgolven en gifgas. De ruimte biedt plaats aan 3.339 personen en beschikt over voorzieningen voor onafhankelijke stroom-, water- en luchttoevoer. In deze bunker konden ruim 3.000 personen twee weken lang volledig zelfvoorzienend zijn, en ja het klopt dat dit aantal minder dan 1% van de Berlijnse bevolking is. Met deze capaciteit is de bunker in de Pankstraße de grootste bunker van Berlijn welke nog steeds is uitgerust met origineel materiaal en welke nog steeds functioneert. Voor toegang tot de bunker was wel een regel van belang; wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Je kunt je namelijk voorstellen dat de bunkers nooit voldoende schuilplaats konden bieden aan alle inwoners van Berlijn. Gelukkig is het nooit zo ver gekomen en hopelijk zal het ook nooit zo ver komen. De betonnen deuren zijn voor het laatst getest in 2004 en zullen waarschijnlijk niet weer worden getest. De kennis over de bunkers wordt minder en het risico dat er iets aan de metrotunnels stuk gaat is te groot. Mocht het dus ooit nog zover komen dat de bunkers nodig zijn, dan zal dit gaan op hoop van zegen.

Bunker bezoeken

Als reiziger zullen je wel wat dingen opvallen aan het station Pankstraße, maar alleen as je goed oplet. Je kunt namelijk in de metrotunnels nog de ventilatiefilters terugvinden, en bij de ingang van het station de schuifdeuren waarmee de bunker kon worden afgesloten van de buitenwereld. Als je meer van de bunkers wilt bekijken dan kun je Tour 3 boeken bij Berliner Unterwelten (90 min, €10, aanrader!). Zij kunnen ook de sanitaire voorzieningen, slaapruimtes en incheckprocedures laten zien. Met het geld dat ze ophalen kunnen ze ervoor zorgen dat de geschiedenis van ondergronds Berlijn in tact blijft. De Duitse overheid heeft veel andere bunkers al laten dichtgooien omdat het onderhoud ervan te grote financiële kopzorgen met zich meebrengt.

Als je oplet kun je hier de donkerbruine schuifdeuren zien.

Luchtfilters in de metrotunnels.

De ingang naar de bunker.

Grotere kaart weergeven

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Metrostation Pankstraße als bunker

Met een geschiedenis…

Het theehuisje was het theaterrestaurant van het paleis en draagt een stukje DDR geschiedenis met zich mee. De naam Tadschikische Teestube verwijst namelijk naar Tadzjikistan, een deelrepubliek van de voormalige Sovjet Unie. Zij waren in de jaren ’70 present met een stand op een beurs in Leipzig met het interieur van het huidige theehuisje, dit hebben zij toentertijd aan de DDR – preciezer gezegd aan Erich Honecker – geschonken (1976). Het theehuisje werd toen opgebouwd in het Palais am Festngsgraben, waar toentertijd het Haus der Deutsch-Sowjetischen Freundschaft gevestigd was. Nog altijd, na die Wende, schenken ze in dit theehuisje veel verschillende soorten internationale thee. Zo kun je bijvoorbeeld een Russian Tea Ceremony nemen, dit is een kan extreem zwarte thee welke aangelengd kan worden met heet water. Om de extreem heftige zwarte thee te neutraliseren worden er een shot wodka en verschillende zoetigheden bij geserveerd, een bijzondere ervaring.

“Tee trinken heißt die Welt vergessen”

Tadschikische Teestube.

Adres: Palais Am Festungsgraben 1, 10117 Berlin (Mitte).
Openingstijden: maandag-vrijdag 17:00 tot 24:00. Zaterdag-zondag 15:00 tot 24:00.
Ov: op loopafstand vanaf station Friedrichstraße en ook bus 100 stopt voor de deur.

Grotere kaart weergeven

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Tadschikische Teestube; Oosters genieten van thee

Zodra je aan komt lopen straalt de gezelligheid je tegemoet, de wanden zitten netjes in de geel/oranje/groene verf en voor de ingang van het hostel bevindt zich een kleine strandbar met een volleybalveld. Van buitenaf weinig dus nog weinig retro, maar de inrichting is dat zeker wel en dat geeft deze accommodatie net een extra beetje flair. De reden dat ik dit hostel uitkoos is omdat deze vaak als goedkoopste optie naar boven komt, dus reizigers met een beperkt budget kunnen dit hotel in Berlijn op hun lijstje zetten!

Kamers v.a. €20 p.p. bij Booking.com.

Ostel Berlijn

Locatie

De locatie is één van de grote pluspunten van dit hotel/hostel, ik heb er werkelijk niets op aan te merken. Het hostel bevindt zich direct aan de achterzijde van Ostbahnhof. Aan deze kant bevindt zich ook de geliefde Antikmarkt am Ostbahnhof die elke zondag plaatsvindt, en doordeweeks is hier een gewone markt. Ook zit er direct bij de ingang een Penny supermarkt waar je lekker vers fruit kunt halen, en een bakker ernaast voor verse broodjes (de zandkoekjes zijn hemels!).

Met Ostbahnhof voor de deur heb je een directe verbinding met de S-Bahn en de trein naar Nederland of de trein naar luchthaven Schönefeld. Voor de deur van het Ostel stopt een buslijn (#240) die verder Friedrichshain in rijdt, deze stopt bijvoorbeeld in de gezellige Simon Dachstraße (hier vind je leuke barretjes en restaurantjes) maar ook bij de Boxhagener Platz (hier vindt je iedere zondag een Trödelmarkt).

En natuurlijk niet te vergeten, technowalhalla Berghain zit letterlijk om de hoek.

East Side Gallery (overblijfsel Berlijnse muur) kun je lopend af.

Zandkoekje van de bakker om de hoek.

Faciliteiten

Over de faciliteiten kan ik iets beknopter zijn, die zijn er bijna niet. Het Ostel heeft wel een tuin met zitgelegenheid, een minuscule maar best knusse strandbar. De strandbar is niet echt groot, dus voor het echte werk zou ik liever naar het Oststrand gaan welke ook om de hoek zit. De strandbar van het Ostel is vooral in de zomer populair, dan worden er elke zaterdag barbecues worden gehouden. Je kunt er ook strandvolleyballen, fietsen huren en tafeltennissen.

Gratis draadloos internet is in sommige gedeeltes van het Ostel te vinden, zoals in de lobby en bij de receptie. Op de kamer hadden wij helaas geen wifi-signaal. Ik vind het altijd een beetje jammer als een hotel alleen in de lobby internet heeft, je wilt juist op je kamer toch even snel wat checken op je telefoon of laptop? Dat vond ik dus wel een minpunt.

De mini strandbar en het volleybalveld.

De kamers

De kamers zijn simpel, schoon, niet al te groot, eenvoudig en best prima. Wij sliepen op een tweepersoonskamer, maar de kamerdeur kon niet op slot, dat vond ik wel een groot nadeel. Er zaten vier kamers op dezelfde gang, en deze gang kon wel worden afgesloten. Maar (dierbare) spullen laat ik toch nooit graag onbeheerd achter, daarom heb ik mijn waardevolle spullen steeds bij de receptie achter gelaten en dat ging opzich prima. De kamers zijn wel een beetje gehorig dus als er luidruchtige mensen op je gang zitten heb je daar wel last van. Wij hadden ook een stapelbed op de kamer, dus als stelletje zijnde zou ik wel even expliciet om een kamer met een tweepersoonsbed vragen, deze hebben ze namelijk ook.

Badkamer (in ons geval zelfs twee badkamers!) zat op de gang en was voorzien van toilet, bad, douche en wastafel. Grote badkamers dus dat was erg fijn! Overigens heeft het Ostel ook kamers met een privé badkamer en toilet, dit is alleen iets duurder natuurlijk.

Echt een DDR-design hotel wil ik het niet noemen, in reclames komen veel mooi ingerichte kamers voorbij maar onze slaapkamer beperkte zich tot een leuk behangetje en wat oude tekeningen. Ook leuk, maar minder heftig dan ik had verwacht.

Eindoordeel

Al met al vond ik dit een prima hostel, ik zou het een voldoende geven. Niet denken dat je hier enorm cultuur zult snuiven, want de DDR beleving beperkt zich vooral tot het design. Toch moet ik zeggen dat deze retro-behangetjes wel een leuke sfeer geven aan het hostel. Ik zou hier niet nog een keer overnachten, maar dat is meer omdat ik graag steeds iets nieuws uitprobeer en ik dit typisch een hostel vind voor “leuk voor een keer”.

Pluspunten:

• De prijs! Een kamer heb je al vanaf € 20 p.p. Dit is best goedkoop voor een privé kamer.
• De locatie is echt top. Als je met de trein naar Berlijn komt kun je uitstappen bij Ostbahnhof en lopend naar je hotel. Vanaf Schönefeld met de trein binnen 18 minuten op Ostbahnhof. Verder zitten Berghain, de East Side Gallery en de gezellige Simon Dachstraße dichtbij.
• De aankleding is leuk.

Minpunten:

• Onze kamerdeur kon niet op slot, alleen de deur op de gang.
• De kamers zijn een beetje gehorig want de wanden zijn dun maar de deuren zwaar.

Kamers v.a. €20 p.p. bij Booking.com.

Grotere kaart weergeven

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Ostel Berlijn – Slapen in DDR stijl (*)

De grensstrook achter S-Bhf Wollankstrasse in Pankow

De Berliner Mauerweg wordt aangegeven door speciale bordjes. Het is echter geen goed plan om op die bordjes blind te varen want met name buiten de stad en in de natuurgebieden zijn de bordjes schaars, ontbreken in het geheel, wijzen de verkeerde kant op of zijn onvindbaar. Een goede gedetailleerde kaart van de grenslijn is derhalve een aanrader. Als ervaren Muurfietser kan ik het boekje Berliner Mauer-Radweg van Michael Cramer aanbevelen wat vanwege het langwerpige formaat prima in de binnenzak past! Verder wil ik deze website onder de aandacht brengen en dan met name de zeer gedetailleerde kaart, een van de beste die er over het verloop van de grens bestaat, al mag deze website er ook zijn! Verwacht niet overal op de route een keurig geplaveid fietspad; de Mauerweg is een bonte verzameling betonplaten, bospaden, klinkerwegen, vals plat, niersteenvergruizende kasseien en als het tegenzit blubber, maar ook lange saaie stukken strak asfalt, langs de A113 bijvoorbeeld, waar je niets anders rest dan de fiets in de hoogste versnelling zetten en zes kilometer lang dom doortrappen… Vanwege de toestand van de Mauerweg is derhalve een stevige fiets dan ook wel aan te raden. Begin er niet aan op een omafiets maar neem bij voorkeur een mountainbike! Zelf neem ik altijd een rugtas met een setje bandenplakspullen, een kettingpons, een klein fietspompje en inbussleutels mee. Met die inbussen heb ik al eens een collegafietser wiens stuur was losgetrild weer op weg geholpen! Eenmaal onderweg zijn er voor de oplettende waarnemer nog heel wat overblijfselen uit de tijd van de tweedeling te zien. Fundamenten van grenstorens, stukken hek of beton van de Hinterlandmauer die nu als tuinhek dienst doen, keerlussen voor verkeer wat vanwege De Muur niet verder kon en rechtsomkeerd moest maken, heringerichte grensovergangen en de op vele plaatsen nog immer aanwezig brede geul die ooit de Todesstreifen was. Die overblijfselen, tezamen met enige oplettendheid zorgen ervoor dat je vrij snel in de gaten hebt als je ergens verkeerd bent gereden en van de grenslijn afdwaald. Wil je de Mauerweg in meerdere dagen befietsen, plan dan je begin en eindpunt zodat je kan beginnen of afhaken in de buurt van een S-Bahnstation. Wel zo handig want er zijn stukken tussen waar je vér van het openbaar vervoer verwijderd bent!

Ik heb de Mauerweg al twee keer befietst. De eerste keer was in 2008 en toen deed ik er vier dagen over. Gewoon omdat ik de tijd had, alles wilde zien, de route moest uitpuzzelen en ‘n paar keer fout ben gereden. De foto’s van die tocht zijn hier te zien. In 2010 deed ik er iets langer dan twee dagen over en fietste ik, in tegenstelling tot 2008 tegen de klok in, waardoor ik merkwaardig genoeg het gevoel had een totaal andere route te fietsen: hier de foto’s…

Tijdens m’n laatste tocht in 2010 kwam ik ‘s ochtends bij de oude grensovergang aan de Sonnenallee een collega Muurfietser tegen die op een kaart stond te turen en mij vroeg of ik soms ook een Muurfietser was. (Muurfietsers hebben blijkbaar een onderlinge band van “wij begrijpen elkaar”) We stonden even te babbelen en hij vertelde dat hij de route in één dag wilde fietsen waarna hij weer snel op z’n draadezel sprong en verder ging. We fietsten beiden in tegengestelde richting en laat in de middag, net nadat ik het meest noorderlijkste punt van de Mauerweg in Frohnau was gepasseerd, hoorde ik “héééééééé” en sjeesde diezelfde man me met opgeheven hand voorbij. Hij kwam net de helling af die ik met ‘t zuur in de benen aan ‘t beklimmen was. De kaart van Berlijn visualiseerde zich voor m’n geestesoog en ik zag dat hij sinds die ochtend echt een enórm stuk had afgelegd en gezien het tijdstip dat ik hem bij de Sonnenallee tegenkwam, ging ik ervan uit dat hij de Brandenburger Tor als start en finish had gekozen. Dat gaat hij redden, dacht ik, die is over dik twee uur klaar met z’n tocht! Chapeau!

En sinsdien spookt het door mijn hoofd: de Mauerweg in één dag… Zal ik óók…?

Dit was een bericht van Berlijn Blog

De Berliner Mauerweg

Viel zu schön zum Rasen…

Applicatie

Boekje

De autoreis naar Berlijn wordt door de meeste automobilisten gevolgd via een navigatiesysteem dan wel een wegenkaart. Autobahn 2 is vrij snel gekozen en deze gaat als een streep door Duitsland de goede kant op. Echter: Duitsland is een mooi land, zonde om zo maar doorheen “zu Rasen” zoals de Duitsers ook zelf zeggen. Van het Bundesland Hessen is het zelfs de officiële slogan geweest: “Hessen, viel zu schön zum Rasen”. Ik zelf ben enkele malen via een totaal andere route naar Berlijn gereden, mede omdat ik het erg leuk vind mijn route zelf te bepalen en er ook de tijd voor neem. Eind jaren tachtig heb ik enige tijd in Niedersachsen gewoond en ben de omgeving erg gaan waarderen.

Onderweg:

Het zogenaamde onderliggende wegenstelsel van Duitsland, de Bundes- Landes en Kreisstraßen zijn doorgaand van erg goede kwaliteit en je mag er ook nog een 100km per uur rijden wanneer je buiten de steden of dorpskernen bent. Wanneer de weg langs onoverzichtelijke punten voert wordt dit vaak terug gebracht naar 70km per uur. In de dorpen en steden 50 en bij scholen of woongebieden 30. Die laatste categorie zal je het minste tegen komen, hoewel er op “safe” gespeeld wordt en de 30 km per uur vaak en gelukkig steeds vaker aanwezig is!

Onderweg overnachten in een Gasthof zal ieder mens goed doen, de gastvrijheid is hoog en de Gasthöfe zijn goed te betalen in het buitengebied van de steden op de route. Houdt echter wel rekening dat er meestal met cash geld betaald moet worden. Een handig boekje dat bij de ANWB te verkrijgen is op dit gebied heet: Links+Rechts der Autobahn; prijzen worden genoemd alsmede de route om er te komen en of er parkeerplaatsen (al dan niet betaald) aanwezig zijn, meestal zijn die “Auf eigenem Grund”. Er is inmiddels ook een iPhone App (zoek naar Autobahn Guide) van dit boekje beschikbaar in de AppStore.

De alternatieve weg naar Berlijn

Ik zal in deze post een route beschrijven die ik zelf enkele malen heb gereden, neem 1 of 2 overnachtingen onderweg en je komt “anders” aan in Berlijn. De route is met Utrecht als start 715km lang tegen de “normale” rijafstand van 640km, tot aan de Brandenburger Tor. Je ziet meer dan alleen asfalt, beton en witte strepen.

Neem een goede actuele wegenkaart van Duitsland, de ANWB variant is prima, ter hand en volg de aanwijzingen die ik hieronder schrijf. Het is ook goed mogelijk de ijkpunten in te voeren in je navigatie software wanneer je bekend met dit systeem en kaartlezen onderweg is niet meer nodig.

Routebeschrijving deel 1:

Rij vanuit Utrecht naar het oosten, via de A1 naar Hengelo / Oldenzaal en daar de grens over via de Duitse A30 richting Osnabrück. Iedereen die via deze route wel eens naar Berlijn gereden heeft kent het stukje van de A30 ten hoogte van Bad Oeynhausen, inderdaad dat stukje met die stoplichten en troosteloosheid. Dit is te omzeilen door na Osnabrück eigenlijk parallel aan de A30 iets noordelijker te gaan rijden. Bij Autobahnkreuz Osnabrück-Süd de A30 verlaten naar de A33 richting Diepholz. A33 wordt B65 / B51 richting het dorp Bohmte. Hier de L81/L770 richting Espelkamp / Petershagen zoeken. Dit is een lange Landesstraße die meestal erg rustig is. De weg kent over een groot gedeelte zogenaamde “Mehtzweckstreifen” dat zijn een soort vluchtstroken die gebruikt worden voor meerdere dingen, vandaar die naam. Eén ervan is om ruimte te creëren voor een snellere achterop komende automobilist, wijk uit naar rechts met je rechterwielen over de doorgetrokken streep en wanneer de ander je voorbij rijdt zal hij erg verbaasd zijn dat iemand met gele kentekenplaten die regel kent, Nederlanders hebben een slechte naam in het kennen van de Duitse wegenverkeerswet namelijk. Het is een niet voorgeschreven maar wel aan te raden regel. Ook wordt die strook gebruikt door fietsers en tracktoren.

Steinhuder Meer

De L770 brengt je naar Petershagen, net over de rivier de Weser naar het noorden over de B482 richting Nienburg, klein stukje verderop via de L864/K13 richting Rehburg. Dit dorp ligt vlakbij het grote Steinhuder Meer, bekend van de palingvangst (Aale) en vele rokerijen. Het meer zelf (ja het heet geen See omdat het moerasgebied is en de naam verbasterd is van “Moor” wat moeras betekent), is in de zomermaanden een geliefde zwemplas. Vooral aan de overkant bij Steinhude, waar ze een opgespoten strand hebben. Wie weet is deze omgeving een leuk punt voor een overnachting! Je bent echter nog net niet op de helft van de hele rit, dus de keuze is aan jou. Aan de noordkant van het meer ligt de zogenaamde “Pferdeweg” een leuke smalle weg langs de rietkragen van het meer en via Mardorf leidend naar Neustadt am Rübenberge. Via de zuidkant van het meer lopen ook wegen naar diezelfde stad en kom je dus onder andere Steinhude tegen. In elk geval dien je naar Neustadt am Rübenberge te komen. Dit stadje doorkruisen en de B6 oversteken, wegnummer wordt L193, net ten oosten van Neustadt via een industriegebiedje richting Suttorf, blijft L193 en deze weg volgt de Leine, die in regentijden en als de rivier het smeltwater van het Harzgebergte moet verwerken behoorlijk snel stroomt en dus weinig bruggen kent om die reden, hij kan eenvoudigweg te breed worden…

BergenBelsen

De L193 door diverse dorpjes en “Ortschaften” volgen tot Schwarmstedt. Ten noordoosten van dit stadje ligt een inmens militair oefengebied met daarin onder andere Bergen-Hohne en Langemannshof, wel bekend bij diverse Nederlanders vanwege de Nederlande kazernes daar. Ikzelf ben daar niet gelegerd geweest, maar ken het gebied maar al te goed. In dat gebied is ook de “Gedenkstätte Belsen” te vinden. Je moet er tegen kunnen om alle ellende te zien die daar is aangericht maar het is zeer de moeite waard!

Het recent onder strakke architectuur geopende museum doet je echt verbazen en het terrein van het voormalig KZ lager (Concentratiekamp) is fascinerend. Een wandeling daar zal je nooit vergeten. Voor mijn gevoel werd het daar ineens een paar graden kouder en hoor je geen vogel meer fluiten. Wel kanongebulder van het militaire oefengebied… Het is te vinden door vanaf Schwarmstedt richting Winsen (Aller) te rijden en daar de borden te volgen. Alles is vrij toegankelijk.

Belsen vanuit de lucht

Overigens ben je nu ongeveer op de helft van de totale route, de diverse dorpen en stadjes in de regio hebben legio aan overnachtingsmogelijkheden.

Routebeschrijving deel 2:

Voor de start van deel 2 neem ik Bergen als startpunt, ik weet niet waar de overnachting gaat plaatsvinden natuurlijk. Van Bergen naar Uelzen via de L261/L240 (Hermannsburg) en verderop de B71. Mooi natuurgebied en vooral geen haast hebben! Van Uelzen via de B191 richting Dannenberg a/d Elbe. Hier stonden ooit twee enorme zendantennes van bijna 350m hoogte voor Radio en TV, deze stonden niet ver van de voormalige “Innerdeutsche Grenze” en hadden een enorm zendvermogen en een gewone rondstralende karakteristiek met een cirkel van ruim 200km, onder andere via deze antennes konden de inwoners van de DDR dus naar “Westfernsehen” kijken, wat natuurlijk verboden was. Hun functie was ook om de telecommunicatie tussen Bondsrepubliek en West-Berlijn in stand te houden er konden vanaf het begin al direct 2800 gesprekken tegelijkertijd plaats vinden, dit gebeurde via richt antennes naar en van Berlin-Reinickendorf. Inmiddels is één van de twee masten in 2009 opgeblazen (foto). Helaas alweer een stuk tastbare geschiedenis van de twee Duitslanden verloren gegaan.

Zendmasten Gartow 1 en 2 nog in volle glorie…

De B191 volgen richting Ludwigslust tot aan de Dömitzer Brücke. Deze was heel lang een “Denkmal” aan de Tweede Wereldoorlog omdat hij jarenlang in puin heeft gelegen halverwege de Elbe. De Elbe vormde hier de grens tussen BRD en DDR. Vrijwel direct na de “Wiedervereinigung” is men begonnen met de bouw van een nieuwe brug want de B191 werd een belangrijke verkeersader.

De oude Dömitzer Brücke

Over de brug bij Dömitz de B191 verlaten en de B195 op richting Wittenberge, je rijdt nu in de voormalige DDR, ook al zie je daar maar weinig van terug, af en toe een verwaarloosd gebouw daar gelaten. Maar dat worden er steeds minder. Volg de bebording richting Wittenberge, mooie gebouwen, opgeknapt na de DDR tijd. En Perleberg, hier de B5 op, deze Bundesstraße gewoon blijven volgen, na het kruisen van de Berliner Ring (A10) kom je nog langs iets speciaals dat normaal gesproken wanneer je in Berlijn bent waarschijnlijk wordt overgeslagen. Je zal namelijk aan de noordkant van de weg het vervallen terrein zien van het Olympisch dorp van de spelen van 1936 dat samen met het aan de zuidkant liggende terrein de “Löwen-Adler Kaserne vormde, in de Koude Oorlog in gebruik door het ‘rode leger” o.a. als Militair hospitaal. Inmiddels is er aan de kant van de Berliner Ring een Outletcenter gevestigd. Na deze bezienswaardigheden de B5 volgen en hij zal je via Spandau tot in hartje Berlijn brengen.

Welkom in Berlijn!

Route op Google Maps

Routebeschrijving naar Unter den Linden, Berlijn, Duitsland weergeven op een grotere kaart

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Op een andere manier naar Berlijn; met de auto binnendoor

Mijn vader en moeder zijn beiden opgegroeid in Rotterdam West en zoals bekend heeft die omgeving genoeg meegemaakt in de 2^e Wereldoorlog. Mijn moeder (1929) is gewond geweest in het gezicht door een bombardement, de bom viel in de achtertuin van hun woning. Mijn vader (1928) vond het als jongen tussen de 11 en 16 jaar in de oorlog vooral in het begin erg spannend, later heel intimiderend… Gevoel met Duitsland is voor hun altijd min of meer “apart” geweest kan ik wel stellen.

Mijn vader is altijd geïnteresseerd geweest in dingen uit het verleden en heeft er veel over gelezen en verteld, ook aan mij. Ik werd dus ook vrij vroeg voor mijn leeftijd aangetrokken tot Geschiedenis en Aardrijkskunde. Landkaarten werden nagetekend uit de atlas bijvoorbeeld. Die atlas toonde toen twee Duitslanden, ik wilde weten hoe dat zat. Mijn vader legde dat uit op zijn manier. Op een gegeven moment kwam dan de oude hoofdstad van het grote oude Duitsland ter sprake, Berlijn, en hij wees me op de twee gedeelten, en vertelde over “de muur”.

In 1971 gingen wij met de zomervakantie met de auto naar het Harz gebergte. Op een dag stond een bezoek aan de “Zonengrenze” op het programma. Op de voormalige, toen doodlopende en tegenwoordig weer herstelde Bundesstraße 27 bij Braunlage, stuitten we op een slagboom en het bordje met de tekst: Achtung, Bachmitte ist Zonengrenze! En even verderop een hoog hek. Dat was het ijzeren gordijn vertelde pa aan mij, mijn broer, zus en moeder. In Berlijn is dat een hoge betonnen muur, dat ding stond er toen nog maar een kleine 10 jaar! Fascinerend…

B27 Braunlage 1971. Ik ben de kleinste….

Latere vakanties brachten ons ondermeer naar Joegoslavië, bij Nürnberg stond er dan zo’n betonnen afstandsbord met de Berliner Bär (Bärlin?) erop en de afstand naar Berlin. Op een Autobahnkreuz verderop dan ook het blauwe bord richting Hof en Berlin (9). Natuurlijk lag er een landkaart in de auto met daarop “die vlek” (West Berlijn) in de kaart en de aanduiding Transitstrecke. Ik vroeg waar dat voor was en pa had de uitleg; dat waren de vastgestelde routes van en naar West Berlijn waar bezoekers en bewoners van de stad gebruik van mochten maken, lees gecontroleerd werden op hun weg door Oost naar West en vice versa.

Het heeft me altijd bezig gehouden, ik wilde er graag heen, dàt duurde echter nog heel lang.

In 1988 was ik voor de Koninklijke Luchtmacht als dienstplichtig militair gelegerd in Stolzenau, Niedersachsen tijdens de “Koude oorlog”. Daar was als deel van de opleiding een bezoek aan de Zonengrenze opgenomen bij Snackenburg an der Elbe, de plek waar deze rivier de grens vormde tussen de DDR en de BRD. We kregen daar ook uitleg van de gehele situatie en die klopte volledig met datgene wat mijn vader mij altijd verteld had. Ik had daar nooit aan getwijfeld maar het was toch een aparte sensatie. Er was daar ook een Mauerflüchtling die best wel spannende verhalen vertelde over Republikflucht en Selbstschußanlagen. Ik bepaalde dat ik er nu toch wel heel snel heen wilde. Enkele maanden later met een dienstmaat van me eens naar diezelfde B27 bij Braunlage gereden. Bij diezelfde slagboom en bordje een foto gemaakt, net als in 1971.

B27 Braunlage november 1988 samen met collega Ron Hulsebos, ik sta rechts…

In 1990 kreeg ik een foto opgestuurd door die voormalige collega met een doorgetrokken B27 erop. In 1991 was ik er zelf weer. Een soort rode draad als het ware, het hek was weg de palen stonden er gedeeltelijk nog wel maar 1 km van de weg af was alles nog als vanouds, alleen de wachttorens en grenspalen (in de beek) waren ten prooi gevallen aan vandalisme.

B27 Braunlage 1990 Grens open, hek weg…

Trabi’s die mochten “oversteken”

Hoe anders werd het… De muur viel, mijn broer is naar het concert “The Wall” van Roger Waters (ex Pink Floyd) op de Potsdamer Platz geweest, ik niet. Mijn vader was intussen wel naar Berlijn geweest naar aanleiding van het schrijven van zijn boek “Retour Berlijn” en dacht hem daarom te kunnen vertellen dat er maar 1 weg was Berlijn in, de AVUS. Niet meer dus: broer verdwaalde in een totaal veranderde stad dan uit de verhalen die wij kenden. Kortom alleen mijn vader en moeder hebben Die Mauer in “oude glorie” gezien en zijn ook in Berlin, Hauptstadt der DDR, geweest.

Mijn eerste èchte kennismaking met Berlijn was in 1993, ik ging met een vriend mee die voor een TV uitzending moest werken vanuit Die Messe, naast de Fernsehturm, die via een satelliet verbinding tot stand moest komen. We reden met de satellietwagen via Spandau de stad binnen, zagen de vervallen Russische kazernes onderweg en “genoten” van het slechte wegdek in de voormalige DDR. De straalverbindingen die nodig waren voor de uitzending werden door de Bundespost  (voormalige Westduitsers) gemaakt via “die Alex”, die andere hoge toren verderop in de voormalige DDR, hoe anders was dat nog maar een paar jaar geleden….

Na de uitzending via de AVUS de stad weer uit, helaas niets kunnen zien van de stad. Enkele jaren later ben ik er diverse keren geweest voor mijn werk. Voor grote evenementen bouwde ik toen met mijn collega’s grote videoschermen op. Grote delen van de stad gezien, oost en west. De reuze aardige bevolking die allemaal erg trots op hun stad waren. De taxi chauffeur die zijn meter uitzette aan het einde van zijn dienst om zijn oude vak, geschiedenisleraar in de DDR, weer even oppakte en ons in drie kwartier gratis diverse “hotspots” liet zien, GEWELDIG! Ik voelde me er thuis, maar was er alleen nog maar als “werker” geweest…

Met oud en nieuw 2000/2001, de Sylvesterabend als videotechnicus meegemaakt bij die Siegesäule, 3km Bier, Pretzl und (Curry)Wurst, erg goed! In 2006 de Loveparade bezocht, waanzinnig evenement. Een aantal dagen in de stad verbleven en veel dingen nu “als mens” bekeken. Erg leuke tijd gehad, ik wilde veel vaker die kant op, dacht: volgend jaar zowieo weer met de Loveparade, maar die kwam niet meer… In 2010 was ik er weer met mijn vriendin, haar moeder en vriendin. Alle verhalen van mijn vader nog in mijn hoofd, mijn eigen ervaringen er bij opgeteld: ik bleek een aardige informatiebron voor het reisgezelschap. Nog dieper op een aantal dingen in kunnen gaan en weer meer geleerd! Vooral dat ik nog veel vaker naar deze fantastische stad wil en zal gaan. Mijn vriendin vind het ook een heerlijke stad.

Ik had een foto geplaatst op Facebook van een hotel met de vraag richting collega’s die in 2009 daar gelogeerd hadden samen met mij voor een TV-opname. De vraag was: Welk hotel is dit… De eerste reactie kwam van Johan van Elk, hij was er in 2009 niet bij, maar is wel een Berlin liefhebber en kenner. Ik ben wat meer van hem gaan lezen nadat ik de melding kreeg op Facebook dat hij ging schrijven op Berlijn-Blog.nl. Ik raakte hier in geïnteresseerd en hoop meer “posts” te kunnen gaan plaatsen. Ik zal mijn vader, inmiddels 82 (maart 2011) ook regelmatig raadplegen. Aan deze eerste post zal ik gaan refereren en de volgende teksten als een soort vervolg verhaal publiceren. Iedere keer kom je op een nieuw onderwerp uit, Berlijn heeft zoveel te vertellen…

Bedankt pa dat je me zo vroeg dingen vertelde over dit belangrijke deel van de hedendaagse geschiedenis.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Berlijn, wat ik als kind al wist…. En nu weet!