Berlijn-Blog.nl » Duits

Feierabend machen; huh?!

Marjolein — Fri, 08 Apr 2011 14:07:19 +0000

Voor de mensen die werkzaam zijn tussen de Duitsers hebben vast wel eens meegemaakt dat iemand je een “schönen Feierabend” wenst. Om eerlijk te zijn heb ik de eerste paar keer geen flauw idee gehad wat ze daar nou precies mee bedoelden. Iets van de vrije avond vieren? Feiern klinkt mij altijd wel goed in de oren dus zoiets had ik er maar van gemaakt. Maar nee na navraag bij een toenmalige collega bleek dit zo’n typisch Duits woord te zijn wat dus niet letterlijk te vertalen valt. Een Feierabend betekent namelijk niet veel meer dan een vrije avond, de rust na het werk, het einde van de werkdag/werktijd. Overigens is Feierabend een Duits begrip wat al lang wordt gebruikt en inmiddels één van mijn favoriete stukjes Duitse vocabulaire is geworden. Het heeft zijn oorsprong als begrip wat de avond voor een feestdag of een vakantie aanduidde. Uiteindelijk is het wordt omgevormd tot synoniem voor de vrije avond na het werk en wordt het veel en vaak gebruikt op de werkvloer.

Vertaling en inzetbaarheid

Het woord kan op verschillende manieren creatief worden ingezet. Denk aan de volgende praktisch inzetbare zinnetjes;

Wann haben Sie Feierabend?

Wanneer bent u klaar met werken?

Schönen Feierabend!

Fijne avond!

Feierabend machen

De werkplaats verlaten en genieten van de vrije avond.
In het Engels ook wel “call it a day” genoemd

Früher Feierabend machen

Eerder naar huis gaan van het werk

Nach Feierabend

Na werktijd/sluitingstijd

Nach Feierabend (länger) im Büro bleiben

Na sluitingstijd (langer) op kantoor blijven

Jetzt ist (aber) Feierabend!

Schluss! Ik heb er geen zin meer in.

Dus bij deze wens ik jullie vast een schönen Feierabend!

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Feierabend machen; huh?!

De Adventskalender, van Duitse afkomst

Marjolein — Sun, 12 Dec 2010 11:35:03 +0000

Een adventskalender is een kalender die onderdeel is van een Christelijke traditie die stamt uit de 19e eeuw; Advent. De mensen die veel Duitsers kennen zullen misschien ook wel ieder jaar worden voorzien van een prachtige Adventskalender. Ik krijg ze regelmatig toegestopt, ze zijn namelijk hip en hot in Duitsland. Voor de mensen die niet bekend zijn met de Adventskalender, dit is een speciale kalender die is voorzien van verschillende luikjes. Achter elk luikje schuilt een verrassing en dagelijks mag er één luikje worden geopend. Meestal kan er in de vakjes wat chocola of een andere lekkernij worden gevonden voor kinderen. Ook zijn er kalenders die zich meer op volwassenen richten, vaak zijn de vakjes dan voorzien van spreuken of foto’s. De kalender maakt het leuk om de dagen voor kerst af te tellen (het is dus niet de bedoeling dat je alle luikjes gelijk openmaakt).

Milka Adventskalender

Soorten Adventskalender

Hipste Adventskalender is van Spems

De kalenders worden geproduceerd in vele verschillende vormen en maten. Alle kalenders hebben gemeen dat ze de resterende dagen tot Kerstmis aftellen, meestal zijn dat er 24. In die zin heeft de adventskalender dezelfde functie als de adventskrans. Vaak begint het aftellen op 1 december maar dit kunnen ook andere data tussen 27 november en 3 december zijn. Er zitten in ieder geval altijd 4 zondagen in de adventstijd.

Steeds meer verschillende Adventskalenders worden gemaakt. Games worden in een Adventskalender gegoten, elke dag een nieuw level. Ook zijn ze er in iets luxere versies te verkrijgen, zo heeft Porsche een eigen kalender en worden er in België Adventskalenders met diamanten gemaakt. Online heb ik al Adventskalenders terug gevonden bij Bol.com en de Hema.

Herkomst van de Adventskalender

Advent is in het christendom de benaming voor de periode voor Kerst. De naam advent komt van het Latijnse woord adventus, dat komst betekent. In de adventsperiode bereiden Christenen zich voor op het Kerstfeest, en wordt de geboorte van Jezus herdacht. Advent is oorspronkelijk van Duits Lutherse afkomst, dit verklaart waarom je in Duitsland en Oostenrijk nog altijd heel veel verschillende adventskalenders kunt vinden. De laatste jaren heeft de adventskalender zich verspreid over een groot aantal Christelijke landen maar in toenemende mate ook over een aantal niet Christelijke landen. Veel mensen zullen de kalender dan ook wel vanuit Nederland kennen. Zeker in de grensstreek is de smakelijke kalender bekend.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

De Adventskalender, van Duitse afkomst

Duits is best een leuke taal!

Marjolein — Fri, 29 Oct 2010 09:01:07 +0000

Een paar jaar geleden was je echt niet cool als je Duits ging studeren en waren het aantal studenten Duits op één hand te tellen. Dit jaar zijn het aantal studenten verdubbeld; het begin van een ware trend. In de jaren ’80 werden de studentenaantallen Duits steeds kleiner die in de jaren ’90 zelfs een absoluut dieptepunt hebben bereikt. Tegenwoordig denken Nederlanders genuanceerder over het oorlogsverleden, ze denken bovenal posief over het karakter van Duitsers. Zelfs de toekomstperspectieven voor studenten Duits zijn tegenwoordig gunstig want eerlijk is eerlijk, Duitsland is een echte economische grootmacht en dat Berlijn de hipste stad van Europa is speelt natuurlijk ook mee. De momenteel 800 studenten Duits hoeven dus niet te vrezen voor hun toekomst. Verschillende universiteiten spelen daar op in: zowel de RuG, de UvA en de Radboud Universiteit bieden tegenwoordig de specialisatie Duitslandstudies, welke zich richt op onderlinge betrekkingen tussen Nederland en Duitsland. En tegenwoordig hoef je je ook niet meer te schamen voor je liefde voor de Duitse taal taal, Deutsch ist ganz geil, en dat mag gezegd worden.

Ook de lezers op het Berlijn-Blog.NL lijken het er over eens te zijn. Meer dan de helft van de lezers zijn het er mee eens dat Duits echt een leuke taal is. Nu snap ik dat jullie (net als ik) zwaar subjectief zijn en geen representatief beeld vormen voor de Nederlandse populatie, maar het is wel een kleine bevestiging van het feit dat Duits weer cool is. 24% van de stemmers vond Duits overigens helemaal niets, en nog een groep van 18% vindt Duits niet tof maar wel erg praktisch. Ik zelf behoor overduidelijk tot die 58% van de stemmers die Berlijn tof vinden. Hoe kan ik ook anders met die prachtige woorden als “Schlittschuhläufer”, “Sehnsucht”, “Fingerspitzengefühl”, “Schadenfreude” etc. etc.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Duits is best een leuke taal!

“Tod oder die Gladiolen”

Marjolein — Mon, 07 Jun 2010 16:49:40 +0000

Prachtig. Ik kan er vol genoegen naar kijken; luisteren moet ik eigenlijk zeggen. Nederlanders die vol zijn van hun Duitse taalkennis en er niet voor terug deinzen om menig Duitser te laten lachen om hun Niederdeutsch. Nu onze Nederlandse Gladiolengeneral, ook wel bekend als Louis van Gaal, aan het roer van de overwinning van Bayern München staat viert het Niederdeutsch hoogtij in ons buurland.

De letterlijke vertalingen van uitdrukkingen die van Gaal gebruikt uit het Nederlands doen het bijzonder goed in het Duits. Eigenlijk zijn die uitlatingen helemaal niet zo grappig, hij vertaalt gewoon een aantal Nederlandse uitdrukkingen letterlijk naar het Duits en dan vinden die Duitsers dat heel erg leuk. Of het nou gaat om “Tod oder die Gladiolen”, om “Ich bin ein Feierbiest” of om “Ich lege löffelchen an löffelchen mit meiner Truus” gaat, sinds Rudi Carrell hebben we lang niet meer zoveel succes gehad. De technomixen van DJ Feierbiest zijn al dikgezaaid op YouTube, met dank aan onderstaande uitspraak “Ich bin ein Feierbiest”.

Het prachtige Niederdeutsch is ook bij de Duitse psycholoog Reinhard Wolff niet onopgemerkt gebleven. Wolff schreef het boek Lass mal sitzen over het steenkolenduits van Hollanders. Volgens hem zal de uitdrukking die Van Gaal regelmatig gebruikt sinds hij trainer van Bayern München is, over twintig jaar nog steeds in het Duits worden gebruikt. Meer hilarische uitdrukkingen kun je vinden in zijn boek, die voor €10 te bestellen is op bol.com.

Maar ach, verstaanbaar zijn we in ieder geval wel. Zie hier van Gaal die laat weten dat hij wel degelijk een Feierbiest is.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

“Tod oder die Gladiolen”

Duitse woorden recyclen met fashion

Marjolein — Sun, 16 May 2010 11:38:35 +0000

Ook de Duitse taal is aan veranderingen onderhevig. Hasenbrot, Stichelrede, Fabulant, wie gebruikt deze worden nog? Dat doet reWÖRT! Het idee, bedacht door drie Duitse kunstenaars, is om oude woorden recyclen in de vorm van kleding. Via de website rewoert.de kun je onder andere t-shirts, longsleeves en tassen bestellen met hippe Duitse opdrukken. Wie wil nou nog met een t-shirt met een opgedrukte Fernsehturm of tekst “I love Berlin” lopen? Als je echt hip wilt zijn bestel je deze t-shirts (nee ik heb geen aandelen, vind het een leuk initiatief).

Met het project willen de bedenkers de oude Duitse woorden terugbrengen in het dagelijks taalgebruik, laat dramaturge Elke Richly in de Süddeutsche Zeitung weten. Haar fascinatie voor oude woorden komt vooral uit nostalgie voort. Door het dragen van een T-shirt met een oud woord, wordt die uitdrukking automatisch gerecycled, meent zij. Taal moet leven. Met de opbrengsten worden onder andere verschillende taalprojecten ondersteund.

→ reWÖRT ist Wort-Recycling.

→ reWÖRT ist Wort-Mode.

→ reWÖRT ist ein Wort-Kunst-Projekt.

De t-shirts kosten rond de €20.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Duitse woorden recyclen met fashion

Mokum B?

Marjolein — Sun, 28 Mar 2010 12:30:49 +0000

De naam “Mokum” kennen we bijna allemaal wel, deze term wordt hedendaags gebruikt om “Amsterdam” aan te duiden. Hoewel dit een zeer informele manier is om Amsterdam aan te duiden wordt deze term nog redelijk vaak gebruikt. Veel mensen weten echter niet waar het woord “Mokum” vandaan komt; uit het Hebreeuws. Mokum is een verbastering gewoorden van het oorspronkelijk Hebreeuwse “Makom” (מקום) wat “plaats” of “veilige haven” betekent. Indirect refereert deze term dus nog terug naar de Joodse geschiedenis van Amsterdam.

In het verleden werden in in het Joods taalgebruik Nederlandse en Duitse steden vaak aangeduid met de eerste letter van het Hebreeuwse alfabet. Zo werd Amsterdam Mokum Ollef genoemd (Stad A) en Rotterdam Mokum Reisj (Stad R). Berlijn werd toentertijd Mokum Beis (Stad B) genoemd. Deze term voor Berlijn wordt echter al lang niet meer gebruikt en is uit het taallandschap verdwenen. De term Mokum wordt nu alleen nog voor Amsterdam gebruikt, zonder toevoeging.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Mokum B?

Duitse (on)woorden van het jaar 2009

Marjolein — Fri, 22 Jan 2010 13:28:58 +0000

Het GfDS (Gesellschaft für Deutsche Sprache) heeft de resultaten van het “Wort des Jahres” weer bekend gemaakt. Jaarlijks maakt het GfDS deze woorden bekend aan het begin van het nieuwe jaar. Waar in 2006 “Fanmeile”, in 2007 “Klimakatastrophe” en in 2008 “Finanzkrise” nog wonnen aan populariteit is het nu de beurt aan “Abwrackprämie”. Deze sloopregeling voor oudere auto’s die vorig jaar werd ingevoerd om de noodlijdende auto-industrie een impuls te geven heeft een hoop teweeg gebracht in Duitsland in 2009. Deze premie heeft ervoor gezorgd dat de Duitse autoindustrie op poten kon blijven staan.

Deutschland ist Europameisterin. De rest van de top 10 zag er als volgt uit;

kriegsähnliche Zustände
twittern
Schweinegrippe
Studium Bolognese
Bad Bank
Wachstumsbeschleunigungsgesetz
Weltklimagipfel
Haste mal ’ne Milliarde?

Een uitleg van deze woorden, waarmee je zeker indruk kunt maken in Duitsland, kun je vinden op de site van eht GfDS.

Als tegenhanger werd door een onafhankelijke jury van taalwetenschappers en journalisten uit inzendingen ook weer het Unwort des Jahres gekozen. Dit woord is een woord wat in het desbetreffende jaar totaal misplaatst is gebruikt. “Betriebsratverseucht” kwam al winnaar uit de bus, het betekent zoveel als besmet of verziekt zijn door de ondernemingsraad.

Uitspraak van het jaar werd het weerwoord “Das steht mir zu” (daar heb ik recht op) van Ulla Schmidt, voormalig minister die in opspraak kwam nadat haar dienstauto werd gestolen tijdens haar vakantie in Spanje.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Duitse (on)woorden van het jaar 2009

Pardon My German

Michelle — Wed, 25 Nov 2009 21:12:26 +0000

Scheiβe, Arschloch en Schweinehund! Deze typisch Duitse scheldwoorden kennen we waarschijnlijk allemaal wel. Niet in de schoolbanken, maar mogelijk op straat eens opgepikt. Misschien heb je ze zelfs wel eens ingezet toen je werd afgesneden op de Autobahn, of omver geskied op de Oostenrijkse piste. Wil je een keer echt origineel uit de hoek komen, dan is het boekje ‘Pardon My German’ misschien iets voor jou.Dit woordenboekje (EN/DU & DU/EN) bevat een hele reeks gangbare en minder gangbare scheldwoorden, funzige benamingen en vocabulaire voor schuine praatjes. Maak je Duitstalige tegenstander bijvoorbeeld eens uit voor ‘Ekelpaket’, ‘Saftsack’ of ‘Proletenschwein’. Bij mij zorgde het boekje gegarandeerd voor leuke gespreksstof wanneer ik het in Duits gezelschap ter sprake bracht. Alle Duitsers hebben natuurlijk hun eigen ideeën over welke woorden ‘in’ of ‘uit’ zijn, of welke woorden alleen door bepaalde ‘klasses’ gebruikt worden. Soms was het niet helemaal duidelijk waar de schrijver van Pardon My German zijn veldwerk had gedaan, maar over het algemeen geeft het boekje een goed beeld van veel gebruikte vloektaal onder de Duitsers.

Scheldwoorden vs. Schimpfwörter

Voor wie meer te weten wil komen over de Duitse scheldcultuur, is het onderzoek van Pieter Kootte wellicht interessant. Deze voormalig student Duits Vertalen weidde zijn masterscriptie geheel aan dit onderwerp. In het eerste deel van ‘Die Übersetzbarkeit von Schimpfwörtern’ zet hij uiteen wat de verschillen zijn tussen Nederlandse en Duitse scheldwoorden en geeft hij mogelijke verklaringen hiervoor.

Hoewel er natuurlijk overeenkomsten zijn blijkt dat Duitsers en Nederlanders toch veel verschillende begrippen gebruiken om hun woede, frustratie of ongenoegen te uitten. Nederlanders schelden hoofdzakelijk met geslachtsdelen en ziektes. Duitsers houden meer van uitwerpselen. Letterlijk vertalen gaat wat scheldwoorden betreft dus niet op. Wie gevariëerd wil vloeken, zal de gewoon woorden moeten stampen.

Duits voor diehards

Scheldwoorden zouden een leuke uitbereiding kunnen zijn van je Duitse taalkennis, als je het Hochdeutsch al onder de knie hebt en de voortdurend veranderlijke grammatica ook geen uitdaging meer vormt. Daarnaast zijn er nog andere liguïstische zijtakken waarin je je als Duitsliefhebber kunt verdiepen;

Duitse Dialekten

Die zijn er genoeg! Van de meest gesproken dialecten gaf uitgeverij Rump in de serie ’Kauderwelsch’ een aantal boeken uit. Zo verschenen; ‘Berlinerisch‘, ‘Schwiizertüütsch’ (Zwitserduits), ‘Fränkisch’, ‘Wienerisch’, ‘Schwäbisch’, ‘Sächsisch’, ‘Kölsch’ en ‘Bairisch’. Het gaat hierbij niet om lichte accenten, maar om taalvarianten met een scala aan eigen termen en begrippen. Zo is een ‘Flasche’ een ‘Boddl’ in het Fränkisch, en ‘auf’d Wäid kumma’ is Beiers voor ‘geboren worden’. Bestel je in Berlijn Bodenäpfel, dan weten ze dat je aardappelen bedoeld.

Umgangssprache

Afgelopen zomer introduceerde Van Dale een vernieuwde reeks taalgidsen. Naast de standaardgids ‘Basiswoorden Duits’ kun je nu ook kiezen uit drie andere thema’s namelijk; ‘Liefde & Verlangen’, ‘Vakantie & Reizen’ en ‘Eten & Drinken’. Geen droge woordenboekjes, maar moderne woordenlijsten en veel voorbeeldzinnen die daadwerkelijk van pas kunnen komen in het echte leven. De gidsen zijn vooral geschikt voor beginnende Duitssprekers.

Uitdrukkingen

Holla die Waldfee, Das is mir Wurst! Zomaar wat uitdrukkingen die je in de Duitse taal tegen kunt komen! Maar wat wordt er nu eigenlijk mee bedoeld? Op Wiki werd een mooie lijst samengesteld van veelvoorkomende uitdrukkingen. De website Redensarten-index.de biedt een zoekmachine waarin je aan de hand van steekwoorden makkelijk kunt zoeken naar gerelateerde uitdrukkingen. Maar ook hier geldt dat sommige uitdrukkingen sterk verbonden zijn met bepaalde gebieden en slechts daar gebruikt worden.

Viel Erfolg of ‘Hals- und Beinbruch’!

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Pardon My German

Wat is jouw favoriete Duitse leenwoord?

Marjolein — Wed, 25 Nov 2009 15:59:39 +0000

Nederlands is een moderne taal van de leenwoorden, niet gek dus dat we ook zoveel woorden van ons westelijke buurland hebben geleend. De invloed van de Duitse taal is net als invloeden vanuit het Frans en het Engels aanzienlijk. We staan er alleen niet altijd bij stil. Mooi toch dat veel mensen om het hardst schreeuwen Duits zo lelijk te vinden maar dagelijks wel Duitse woorden gebruiken.

Denk maar eens aan sowieso, über(haubt), heimwee en glühwein: allemaal geleend uit Duitsland (al dan niet met eigen creatieve wendingen door mensen die denken dat het toch echt zoiezo is). Onze taal is bezig met een onderzoekje naar ons favoriete leenwoord. Kiezen kun je uit vele woorden waar einzelgänger, gründlichkeit en quatsch tot mijn persoonlijke favorieten behoren.

Wat is jouw favoriete Duitse woord in de Nederlandse taal? Jij kunt ook je stem uitbrengen op http://www.onzetaal.nl/duits/. De uitslag wordt bekendgemaakt in het januarinummer. Onder de deelnemers worden tien exemplaren van de Van Dale taalgids Duits en drie exemplaren van het Contrastief woordenboek Nederlands- Duits verloot.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Wat is jouw favoriete Duitse leenwoord?

Berlijns toetsenbord

Marjolein — Sun, 04 Oct 2009 13:32:29 +0000

Wat iss’n dit? Ne Tastatur in Berlinerisch! Hoe gaaf is dat, Keybo.de heeft toetsenborden vertaald naar verschillende Duitse dialecten waaronder ook het “Berlinerisch“. Op de letters staat bijvoorbeeld B wie Bulette, M wie Molle en P wie Polente. De spatiebalk heet “ein weita” en in plaats van pauze ga je met dit toetsenbord voor een “Käffchen”.

Dit hippe toetsenbord, in de kleuren zwart en grijs, is te koop voor €24,95 (exclusief verzendkosten) op Keybo.de.

Dit was een bericht van Berlijn Blog

Berlijns toetsenbord