800 jaar Berlijnse geschiedenis in één permanente tentoonstelling op een locatie die van grote historische waarde is. Dat is het Berlin Story Museum! Het museum vertelt alle etappes van de geschiedenis van Berlijn in een notendop en dat in de Anhalter Bunker, een schuilkelder uit de Tweede Wereldoorlog. De tentoonstelling is de perfecte introductie op de geschiedenis van Berlijn en biedt tegelijkertijd ook nog eens een blik in een bunker die in de oorlog veel mensen het leven heeft gered. De liefhebber kan daarna nog griezelen in een levend spookhuis. Drie vliegen in één klap dus!
Anhalter Bunker
Eerst even over de bunker zelf: de Anhalter Bunker is een schuilkelder uit de Tweede Wereldoorlog.
Tien maanden waren er nodig om de bunker – die in 1942 in gebruik werd genomen – te bouwen. Met een oppervlakte van 3.600 m2 (da’s ongeveer de helft van de oppervlakte van een voetbalveld) en vijf etages (twee onder de grond, drie boven de grond), is de bunker behoorlijk in omvang. Buitenwanden met een dikte variërend van 2,13 tot 4,50 moesten de bevolking bescherming bieden tegen luchtaanvallen. De muren waren van staalbeton: staaldraden in drie verschillende lagen zorgen voor extra weerstand tegen bommen. En dat is gelukt. De bunker is staande gebleven na verschillende bombardementen en zelfs vandaag de dag is de bunker nog in goede staat.
Schuilkelder voor het Anhalter Bahnhof
In het kader van het Führer-Sofortprogramm is de Anhalter Bunker gebouwd. Adolf Hitler gaf in 1940 het bevel om bij drukke verkeersknooppunten bunkers te bouwen, om zo reizigers en omwonenden een schuilplaats te kunnen bieden tegen luchtaanvallen. Deze bunker kwam bij het Anhalter Bahnhof te liggen, toentertijd een prachtig station en het grootste van Europa. Dat zou natuurlijk ook het perfecte doelwit voor een luchtaanval kunnen zijn. Dat bleek ook later, want het prachtige station is, op een stuk treurige façade dat er nog staat na, helemaal verwoest in de oorlog. Door middel van een tunnel waren het Anhalter Bahnhof en de Anhalter Bunker met elkaar verbonden.
Tweede Wereldoorlog: 12.000 mensen schuilden tegen luchtaanvallen
3.500 mensen konden worden ondergebracht in de bunker. Althans, volgens de planning. Nadat de bunker bestand bleek tegen meerdere luchtaanvallen, kwamen steeds meer mensen naar de bunker om hier bescherming te zoeken. In de laatste weken van de Tweede Wereldoorlog schuilden hier tot wel 12.000 mensen. Ja, bijna drie keer zoveel mensen als de 3.500 die eigenlijk gepland waren. De sanitaire voorzieningen en tunnels waren niet gebouwd voor zoveel mensen. Ook verbleven de meeste mensen veel langer in de bunkers dan gepland: tot wel zes dagen, i.p.v. de geplande twee uur. Er was geen eten en drinken aanwezig, amper licht en beperkt toegang tot de toiletten. Dat, en de angst van veel mensen om hun leven en dat van geliefden, moet tot een beklemmende sfeer hebben gezorgd.
Koude Oorlog: opslagplaats voor conserven
Toen de Tweede Wereldoorlog ten einde was en de bunker op West-Berlijns grondgebied kwam te liggen, werd de bunker als opslagplaats gebruikt. Mocht de toevoer van goederen naar West-Berlijn tijdens de Koude Oorlog worden geblokkeerd, waren er reserves aanwezig in de Anhalter Bunker. Hier lagen o.a. miljoenen verpakkingen ingeblikt vis opgeslagen.
Museum in een bunker
Ondanks dat de bunker deels bovengronds ligt en behoorlijk groot is, zul je hem niet direct zien liggen als je uit het Anhalter Bahnhof station komt. Het ligt namelijk ietwat verscholen op een parkeerplaats in een binnenhof. Toen ik daar voor de eerste keer binnen kwam lopen, was ik toch wel verbaasd. Ik ken de geschiedenis van de meeste bunkers in Berlijn, maar het daadwerkelijk zien van zo’n bunker is toch een ander verhaal. Het gaat ineens leven. En jemig, wat een joekel van een betonblok is het! Een unieke en interessante locatie voor een museum.
Tentoonstelling 800 jaar geschiedenis van Berlijn
Het Berlin Story Museum, dat in de bunker is gevestigd, bestaat uit een permanente tentoonstelling over 800 jaar Berlijnse geschiedenis. Het begint bij het ontstaan van de stad en behandelt daarna op chronologische volgorde de Pruisische tijd, de Weimarrepublik, de opkomst van de nazi’s en de Tweede Wereldoorlog, de Berlijnse deling tijdens de Koude Oorlog, de Duitse hereniging en alle bijzondere historische gebeurtenissen die daarmee te maken hadden. Zelf vond ik de Westzimmer (westkamer) en Ostzimmer (oostkamer) interessant om te zien. In de kamers, die tegenover elkaar lagen, zijn dagelijkse voorwerpen uit het voormalige West-Duitsland en Oost-Duitsland te zien.
Voor wie de tentoonstelling geschikt is? Vooral voor mensen die een helder overzicht willen zien van de hele geschiedenis van Berlijn. In een uurtje ben je ongeveer door het museum heen. Het gaat niet echt de diepte in en er is weinig ruimte voor details maar het geeft wel een goede introductie voor iedereen die zich in de Berlijnse geschiedenis wil verdiepen. De tentoonstelling bestaat uit veel kaarten, foto’s en beeldmateriaal en dat maakt het heel levendig. Voor meer achtergrondinformatie zijn er audioguides beschikbaar (aanrader!). De echte geschiedenisfreak zal hier weinig nieuws leren, maar het is een prima museum om je basiskennis geschiedenis op te frissen en ook voor kinderen of schoolklassen kan het een interessante locatie zijn!
Griezelen in het Figurenkabinett en Gruselkabinett
Last van claustrofobie? Dan is dit museum waarschijnlijk niets voor jou. De gangen zijn smal en klein. Ondanks dat dat een beklemmend gevoel geeft, vond ik het ook erg interessant. Het geeft een minimale indruk van hoe het onderkomen in zo’n bunker moet zijn geweest. Iets waar ik me toch maar lastig een voorstelling bij kan maken (wil je daarover meer weten, dan raad ik ook een tour met Berliner Unterwelten aan).
Hou je juist wél van een beetje spanning? Dan kun je na een museumbezoek nog even door het Figurenkabinett en Gruselkabinett lopen. De extra spanning begint op de eerste etage van de bunker waar je een expositie over Middeleeuwse medicijnen kunt bekijken. Niet iets om persé heel vrolijk van te worden… Het Gruselkabinett gaat nóg een stapje verder. Het moderne spookhuis heeft me stuipen op het lijf gehaagd. De donkere bunkergangen zitten vol skeletten, geesten en andere angstaanjagende wezens. Plotselinge geluiden bezorgen je een flinke adrenalinekick. Verder ga ik niet al te veel verklappen maar een gemiddeld attractiepark is er niets bij. Ga zelf maar kijken, als je durft ;-). Niet geschikt voor kinderen onder de 10 jaar.
Update augustus 2017:
Het Gruselkabinett is vervangen door een uitgebreide tentoonstelling over het nationaalsocialisme.
Anhalter Bunker
Adres: Schönebergerstraße 23 A
OV: S Anhalter Bahnhof
Entree: € 6,- (inclusief audioguide, ook in het Nederlands aanwezig)
www.berlinstory-museum.de
Deze bunker staat op onze to-do-list voor ons volgende bezoek.
Ik zag dat er op de Kurfurstendam The Story of Berlin is, is dit ook de moeite waard?
Het komt op mij wat commerciëler over.
De toegangsprijs voor de 3 attracties is nu 9.50 euro. Het Gruselkabinett is inderdaad niet voor kinderen. Ze jagen je werkelijk de daver op je lijf.
Dag Marjolein, inderdaad een bijzondere ervaring dit museum, zeker ook vanwege de locatie. Hier is op een mooie, zeer toegankelijke wijze de geschiedenis in beeld gebracht. Toevallig sprak ik de directeur van dit museum daar (Wieland Giebel). Hij was aangenaam verrast dat een Nederlandse dame ‘zijn’ museum in haar blog beschreven had. Hij vroeg me de link van je blog toe te sturen om je te bedanken. Dat heb ik uiteraard gedaan ;-). Groet, Nicole
Ha, wat tof om te horen! Dank je wel Nicole! Hij zal nog verbaasd staan van het grote aantal Nederlandse Berlijnfans ;).
marjolein wie is eigenlijk die dame die jouw nadoet , wattedoeninberlijn is dat een kennis ? sorry beetje nieuwsgierig.
heee marjolein ik was op 20 dec op boxi, viel me een beetje tegen ,ik denk dat ik te vroeg was de kramen werden nog opgebouwd. afgelopen zondag was ik naar bridge of spies, iets minder ddr dan ik had verwacht maar geweldige film. ik wil op 7 feb weer komen, in berlijn word toch weinig tot geen carnaval gevierd toch ? in de zomer heb ik altijd wat weiniger tijd maar geniet altijd van je nieuwsbrief en natuurlijk je site. waar kan ik het beste de bus naar dresden pakken , ga ik dit jaar zeker naar toe, dank je.
Dat kan goed zijn! De zaterdagmarkt begint altijd vrij vroeg maar op zondag komt het allemaal pas wat later op gang. Meestal is het pas rond 10:30 allemaal een beetje opgebouwd. Jammer dat het een beetje tegenviel. Volgende keer beter hopelijk!
Toevallig heb ik Bridge of Spies ook vorige week gezien. Ik vond het ook wel een goede film maar ik vond het ook wel een beetje teveel Hollywoodstyle van het goede, maar dat is waarschijnlijk een kwestie van smaak ;-). Carneval is er eigenlijk helemaal niet in Berlijn, afgezien van enkele themafeestjes. De bus naar Dresden kun je het beste op Schönefeld pakken want dan ben je al in de goede richting en dat scheelt een hoop reistijd. Er rijden verschillende aanbieders, hier kun je ze vergelijken: https://www.busliniensuche.de/.
Veel plezier!
bedankt voor de fijne link !
Bitte schön! Veel plezier in Dresden! Fijne stad!
Hoi Marjolein, geweld de geschiedenis van Berlijn en dan vooral de de tweede wereld oorlog! Dat ga ik zeker bekijken!
Maar aan de Reinhardstrasse hoek Albrechtstrasse is ook een Bunker daar is geloof ik ook een tentoonstelling! Maar moderne kunst dacht ik en daar kun je ook naar binnen…
Groetjes Nick
Je blijft leren over de geschiedenis van Berlijn. Ook ik ontdek steeds weer nieuwe verhalen!
Klopt, daar is ook een bovengrondse bunker te zien! De bunker in de Reinhardtstraße wordt trouwens ook wel Boros Bunker genoemd, omdat de kunstverzamelaar Christian Boros de bunker heeft omgebouwd tot tentoonstellingsruimte met inderdaad een moderne kunst verzameling. Ook een echte aanrader om eens te bezoeken! Wel ruim op tijd (online) reserveren want je kunt alleen met een begeleide tour naar binnen. Ik schreef er ook al eens een artikel over ‘Boros bunker – history meets art‘.
Dat is juist zo interessant in Berlijn, dat je overal geschiedenis tegenkomt. In 2014 was ik ook een keer bij het Anhalter Bahnhof terecht gekomen en had bijna precies dezelfde foto genomen. Het was toen te laat voor de bunker, maar ik ga die in 2016 zeker bezoeken
Absoluut interessant om een keer mee te pikken als je in de buurt bent! In het station Anhalter Bahnhof hangen trouwens ook een paar grote historische foto’s van het station in haar glorietijd. Prachtig! Eeuwig zonde dat er zoveel is verwoest.
Kom ik ook steeds meer achter nu ik met de serie over Dresden bezig ben hoeveel schoons daar verwoest is. Tragisch zo’n oorlog en het houdt niet op in de wereld
Ja. Dresden moet prachtig zijn geweest! Het is nog steeds (of ik moet eigenlijk zeggen: weer) heel mooi om te zien maar als ik de foto’s van vroeger zie, haalt het het er laaang niet bij! Tragisch is inderdaad wel het goede woord.