Uit eigen ervaring weet ik dat het vinden van een baan in Berlijn vaak makkelijker gezegd is dan gedaan. Niet verwonderlijk als je weet dat werken in Berlijn populair is. Buiten de stadsgrenzen is weinig werkgelegenheid waardoor iedereen zijn geluk beproeft in de stad. Als buitenlander komt je het makkelijkst binnen door via een bedrijf in je thuisland te worden overgedragen. Als je niet over deze luxepositie bezit dan is het solliciteren geblazen!

Dat solliciteren gaat er wel wat anders aan toe dan in Nederland. Heb je geen jarenlange ervaring in die functie en grandioze cijferlijsten om aan te tonen dat jij de juiste kandidaat bent voor een functie? Dan kan het nog wel eens lastig worden een baan te vinden in Berlijn. Alleen een goede babbel hebben is vaak niet genoeg. Maar laat je niet ontmoedigen… Waar een wil is, is een weg! Begin op tijd met zoeken en doe je voordeel met onderstaande tips:

20141012 - _MG_4304- BerlijnBlog Festival of Lights 2014

Vacatures zoeken in Berlijn

Hier volgen enkele bronnen die je zou kunnen raadplegen bij de zoektocht naar een baan in Berlijn. Zelf begin ik mijn zoektocht meestal op een online jobboard maar er zijn natuurlijk ook andere mogelijkheden om werk te vinden in Berlijn.

Duitse online vacaturesites:

  • Monster.de
    De Duitse tak van het Amerikaanse Monster.com (in Nederland bekend onder de naam Monsterboard)
  • Jobpilot.de
  • Stellenanzeigen.de
    Overzichtelijke site met veel vacatures bij grote bedrijven
  • Stepstone.de
    Veel actuele vacatures. Jobagent stuurt dagelijks ‘passende’ vacatures per mail indien gewenst.
  • Jobscout24.de
    Onderdeel van de populaire Scout24 websites. Handige zoekfilters en gekoppeld aan Jobs.de

Internationale vacaturesites:

Er bestaan ook veel jobboards die gericht zijn op een specifieke branche. Als je net als ik werkzaam bent in de online wereld dan zou je Berlinstartupjobs.com kunnen checken.

Vacatures via zoekmachines

Natuurlijk kun je ook via andere wegen de perfecte vacature vinden. Google kan je hierbij helpen als je weet wat voor functie je zoekt. Zoek naar een combinatie zoekwoorden met daarin de functie die je zoekt en woorden als ‘Jobangebot‘, ‘Stellenangebot‘, ‘Vakanz‘ of ‘Offnenen Stelle‘. Allemaal Duitse synoniemen voor wat wij kennen als vacature. Je kunt ook mijn Twitteraccount volgen, hier plaats ik wel eens vacatures door.

Netwerken

Net als in iedere andere stad worden veel banen vergeven aan contacten. Zorg er dus voor dat je een contactenkring opbouwt in Berlijn, het liefst binnen de branche waarin je werkzaam bent. Dit kun je doen op branchegerelateerde evenementen, via netwerksites zoals Xing en LindedIn of via Facebookgroepen zoals Nederlanders in Berlijn.

Vacatures in kranten

Veel vacatures vind je in kranten en weekbladen. Vooral de zaterdagedities staan vaak vol met vacatures. Kranten waar je een kijkje in zou kunnen nemen zijn de Frankfurter Allgemeine (woensdag en zaterdag), de Süddeutsche Zeitung (zaterdag) en Die Welt. Ben je specifiek op zoek naar vacatures in het bedrijfsleven, dan is het Handelsblatt jouw krant. Voor overheidsvacatures kun je in Die Zeit kijken (donderdag).

Open sollicitatie

Net als in Nederland zijn open sollicitaties gangbaar en worden deze zeer gewaardeerd. Dus wanneer je niet direct jouw droombaan hebt gevonden, kijk dan eens bij welke bedrijf je zou willen werken en schrijf deze aan met een Duitse brief.

Uitzendbureaus

Het klopt overigens dat er in dit rijtje geen uitzendbureau’s staan, deze zijn online vrij lastig te vinden. Je kunt het beste in Google zoeken naar een ‘Arbeitsvermittler‘ of een ‘Jobvermittler‘.

20160807 - _DSF7443- BerlijnBlog Fotodagboek 64

Stage zoeken in Berlijn

In Duitsland is het verschijnsel stage lopen populairder dan in Nederland. Stages zijn niet alleen voor studenten die verplicht een paar maanden van hun studie binnen een bedrijf moeten doorbrengen. Ook aanstaande studenten of afgestudeerden die zich willen oriënteren op het beroepsleven doen dit vaak d.m.v. een stage. Het merendeel van de Duitse studenten, heeft al minstens één stage op de CV bij aanvang van de studie. Tel daarbij op dat de Duitse studenten gemiddeld veel ouder zijn dan de Nederlandse studenten en daarbij natuurlijk vloeiend Duits spreken. Pittige concurrentie!

Duitse stages duren gemiddeld minimaal 2-3 maanden. Daarnaast ziet de Duitse werkgever graag dat je 40 uur per week je functie uitvoert, want een stageverslag of onderzoek is niet gebruikelijk in Duitsland.

Soms staat er in een advertentie ‘auf 400-Euro-basis‘. Dit is het bedrag dat de Duitse overheid heeft ingesteld als maximum belastingvrij inkomen per maand. Je kunt dus € 400 euro per maand verdienen zonder dat er sociale lasten afgedragen hoeven worden. Dit geldt zowel voor de werkgever als de werknemer. Veel bedrijven stellen dit bedrag dan ook als maximum salaris in voor hun stagiairs. Als je er een Minijob of een Nebenjob naast hebt, zul je daar wel belasting over moeten betalen.

Vacaturesites voor stages

Natuurlijk kun je altijd even rondstruinen op bovengenoemde banensites, maar volgende sites zijn specifiek gericht op stages:

  • Praktika.de
    Veel stages bij grote en kleine bedrijven, tevens bijbanen.
  • Kleinanzeigen.ebay.de
    Site waarop zowel ondernemers als particulieren gratis advertenties kunnen plaatsen. Onder ‘Jobs’ in ‘Berlin’ vind je dagelijk veel vacatures.
  • Praktikum.info
    Hoofdzakelijk stages bij kleinere bedrijven

Bedrijven die vaak Nederlandse stagiaires zoeken:

  • Defshop
  • Home24.nl
  • Wimdu
  • Zalando
  • Fashionforhome
  • Glossybox
  • Vistaprint
  • Paypal

Veel andere startups en internetbedrijven zoeken ook stagiaires. Sommige bedrijven zoeken zelfs specifiek Nederlandse stagiaires omdat de Nederlandse markt vaak vanuit Berlijn wordt bediend. Grote kans dat je bij deze stages meer kans hebt.

Een Duitse sollicitatiebrief schrijven

“In der Anlage schicke ich Ihnen meine Zentralheizung”

Kies je ervoor je sollicitatiebrief (Bewerbungsschreiben) in het Duits te schrijven (goede keuze!), vermijd dan grammaticale missers en pijnlijke stijlfouten. Steenkolenduits is misschien toereikend voor een gesprek in de kroeg, maar geen leuke binnenkomer bij je toekomstige werkgever. Het beste is je brief even na te laten kijken door iemand die goed is in Duits, en deze fouten er voor je uit kan vissen. Het gaat er niet eens perse om dat je foutloos Duits spreekt, het gaat erom dat bedrijven zien dat je moeite in je sollicitatie hebt gestoken, en in staat bent een nette brief op te stellen.

Solliciteren bij een Duitse werkgever kun je het beste zo uitgebreid mogelijk doen. Kopieën van certificaten/diploma’s en cijferlijsten (er wordt veel waarde gehecht aan goede cijfers), een uitgebreide motivatiebrief, een volledige CV (Lebenslauf) mèt pasfoto zijn cruciale onderdelen voor een succesvolle Bewerbung. Ook kun je een profiel aanmaken op XING (netwerk site voor zakelijke contacten vergelijkbaar met LinkedIn), waardoor je ook online makkelijk gevonden kunt worden.

Op deze Duitse website vindt je veel handige tips vor het schrijven van jouw motivatiebrief. Probeer niet in de clichézinnen te vervallen, maar maak er iets persoonlijks van dat aanspreekt. Als je uitgenodigd wordt voor een Vorstellungsgespräch, zorg dan dat je goed voorbereid op pad gaat. Pluis op internet de achtergrond van het bedrijf uit en stel goede vragen. Na afloop kun je nog even een mailtje sturen om te laten weten dat je het een leuk gesprek vond en graag in aanmerking wilt komen voor de functie. Dit lijkt misschien wat overdreven, maar een beetje motivatie tonen wordt doorgaans ook in Duitsland zeer op prijs gesteld.

Op sollicitatie

Voor de sollicitatie

Als je wordt uitgenodigd op gesprek ben je er natuurlijk nog niet, nu begint de echte uitdaging! Grote verschillen met Nederland zijn er niet wat betreft solliciteren, dus dat betekent dat je je aan de basisregels moet houden. Het belangrijkst is om goed voorbereid te komen dus lees je in in de functie maar ook in de business en recente geschiedenis van het bedrijf waar je solliciteert. Het is natuurlijk helemaal mooi als je via LinkedIn of Xing meer te weten kunt komen over de persoon waar je je sollicitatiegesprek mee gaat voeren. Voordat je ten tonele verschijnt is het raadzaam even na te denken over een gepaste outfit. Duitsers kunnen iets traditioneler zijn dus kies voor safe en houdt je aan de “regels” die gelden in jouw branche, zonder je eigen identiteit te verliezen.

Tijdens de sollicitatie

Zorg er daarnaast voor dat je je beste woordjes Duits in de strijd kunt gooien, ook voor internationale functies wordt dat erg gewaardeerd. Is je Duits nog niet op hoog niveau, probeer ook dan (wat) Duits te spreken. Let erop dat je consistent Sie gebruikt, tutoyeren is in Duitsland meestal zeer ongewenst, zeker bij een eerste kennismakingsgesprek. Stap pas over op Du als dat je wordt aangeboden.

Tijdens de sollicitatie is het fijn als je kunt refereren naar referenties, cijferlijsten (erg belangrijk in Duitsland) of voorgaande projecten. Neem alles mee waarvan je denkt dat het van pas kan komen. En last but not least… Duitsers zijn punctueel dus kom op tijd (= een paar minuten voor aanvang van het gesprek). Via de website van de BVG kun je de snelste route plannen naar je hopelijk toekomstige arbeidsgever.

Papierwerk

Voordat je in Berlijn in loondienst kan moet er natuurlijk het één en ander geregeld worden en is er de bijbehorende administratieve rompslomp.

Inschrijven gemeente/stadsdeel (Meldebestätigung)

Zodra je woonruimte hebt gevonden in Berlijn moet je je aanmelden bij de gemeente (stadsdeel). Het is wettelijk verplicht dit binnen twee weken na de intrek in je Berlijnse stulpje geregeld te hebben bij het Bürgeramt in de regio. Je kunt online een afspraak maken bij het Bürgeramt bij jou in de buurt of je telefonisch laten inschrijven bij de gemeente (+49-030-9024990).

De Duitsers hebben de naam enorm bureaucratisch te zijn, maar wie van tevoren aan de juiste papieren gedacht heeft kan hier redelijk snel doorheen fietsen. Je hoeft alleen je paspoort en huurcontract mee te nemen om daarna een aantal gegevens over jezelf in te vullen op een aanmeldformulier.

Steuer ID nummer

Een Steuer ID is vergelijkbaar met ons sofinummer en is nodig voor de afdracht van loonbelasting en de automatische bijdrage voor de zorgverzekering. Zonder Steuer ID kun je geen salaris ontvangen en je werkgever zal je om dit nummer vragen zodra je in loondienst treedt. Zodra je je voor de eerste keer hebt aangemeld bij de gemeente krijg je je Steuer ID automatisch per post op je woonadres toegestuurd.

Werkvergunning

Het voordeel van de Europese Unie is dat er vrije handel plaats kan vinden tussen werknemers uit verschillende landen van de EU. Als Nederlander of Belg heb je dus het recht om in Duitsland in loondienst te treden zonder dat daarvoor een werkvergunning voor moet worden aangevraagd.

Duitse bankrekening openen

Handig en vooral voordelig is het hebben van een Duitse bankrekening. Overschrijven naar buitenlandse rekeningen vanaf je Nederlandse rekening  kan een zeer prijzige zaak worden en ook niet alle werkgevers zijn bereid geld over te maken naar een buitenlandse rekening. Bovendien kun je niet in iedere winkel met een Nederlandse pinpas betalen.

Wil je je alvast een beetje oriënteren op bankgebied, dan kun je een kijkje nemen bij één van de volgende banken:

  • Deutsche Bank
  • Berliner Sparkasse
  • Berliner Bank
  • Dresdner Bank
  • Commerzbank
  • Postbank

Ook kun je kiezen uit een toenemend aantal online banken, zoals:

  • DKB
  • ING Diba

Let wel op dat er in Duitsland een ander pinbeleid geldt dan in Nederland. Je kunt met je Nederlandse pas in bijna elk automaat gratis geld pinnen van je Nederlandse rekening. Voor pinnen met een Duitse pas van je Duitse rekening zijn de regels een beetje anders: pinnen bij een automaat van je eigen bank is in vrijwel alle gevallen gratis. Pinnen bij een automaat van de concurrent kan geld kosten (soms tot wel €5 per transactie)! Een aantal banken hebben zich verenigd in groepen, en berekenen onderling geen kosten.

  • Cash Group;
    Commerzbank, Deutschen Bank, Dresdner Bank, HypoVereinsbank of Postbank en dochterondernemingen
  • Website Cash Pool;
    BBBank eG, Citibank, Degussa Bank, National-Bank, Santander Consumer Bank, SEB, Sparda-Banken, Südwestbank en Wüstenrot.

Let dus goed op bij welke groep je bank is aangesloten, en bij welke automaten je kostenloos geld op kunt nemen.

Persoonlijk ben ik al een paar jaar tevreden klant bij DKB. Online banken zijn vaak voordeliger omdat je bij elke bank gratis geld op kunt nemen en ook geen extra kosten betaalt voor een credit card. Het kan wat onwennig zijn dat er geen fysiek kantoor aanwezig is maar de DKB heeft een uiterst goede telefonische klantenservice waar je altijd terecht kunt.

Handing om te weten

Salaris

Verwacht niet dat je een miljoenensalaris zal ontvangen. Nee, in tegenstelling tot de rest van Duitsland liggen de lonen vrij laag in Berlijn. Maar in ruil daarvoor woon je wel in één van de leukste steden van Europa! Arbeidsloon ligt in Duitsland rond de hoogste van de wereld. De meeste banen van afgestudeerden zijn goed voor een inkomen van rond de €30.000 bruto, waar ongekwalificeerd werk rond de €10-15 per uur betaald. Berlijn is een ander verhaal, hier liggen de lonen ongeveer 30% lager dan in het rijke westen.

Er wordt altijd gesproken in jaarlijks brutosalaris  (voor afdracht van belastingen en sociale verzekeringen). Houd er ook rekening mee dat de Krankenkasse (ziektekostenverzekering) vanuit je brutoloon door de werkgever wordt betaald. Het verschil tussen bruto en netto loon is dan ook vrij groot, houd er rekening mee dat er ongeveer 50% van het bruto salaris maandelijks op je bankrekening verschijnt. Het is verstandig je op internet te oriënteren op Duitse salarissen in jouw branche. Kijk daarvoor op www.personalmarkt.de.

Reiskosten en vakantiegeld

Houd er rekening mee dat reiskosten en vakantiegeld in Duitsland niet heel gangbaar zijn. Kijk er dus niet gek van op als dit niet in je contract staat vermeld. Bij ziekte krijg je natuurlijk wel standaard doorbetaald en hetzelfde geldt voor een zwangerschap.

Vakantiedagen

Het minimum aantal vakantiedagen is wettelijk met 24 vakantiedagen vastgelegd. Doorgaans liggen het aantal vakantiedagen  tussen de 26 en 30 dagen. Sommige grote bedrijven of overheidsinstanties bieden zelfs meer dan 30 vakantiedagen.

Hiërarchie en aanspreeksvormen

Bereid je voor op hiërarchie. Je hoort vaak dat je in Duitsland de baas niet met “je” mag aanspreken en vooral geen kritische feedback mag geven. Ik zeg, tast het een beetje af en doe wat goed voelt. Duitsers kunnen de directe aanpak van Nederlanders soms ook heel erg waarderen maar blijf te allen tijden beleefd.

Lunchpauze

Ga tussen de middag lekker buiten de deur lunchen met je collega’s, meestal een prima moment om het ook over persoonlijke zaken te hebben. Broodtrommeltjes zijn niet zo gangbaar in Berlijn, maar zeer betaalbare drie gangen lunches des te meer! Ik schreef op mijn blog al eens over mijn favoriete lunchadresjes in Kreuzberg.

Voor jezelf werken/Freelancen

Berlijn is een magneet voor creatievelingen in de vrije sector. Kunstenaars, adviseurs, marketeers, developers. Je vindt ze ook veel als zelfstandig ondernemer. Juist omdat er in Berlijn weinig banen zijn, maar het huren van een eigen kantoorruimte relatief goedkoop, is het freelancen erg populair.

Je bedrijf registreren

Bedrijfsvormen zijn er in alle soorten en maten in Duitsland en het systeem is voor buitenstaanders best gecompliceerd. Je kunt je het beste laten adviseren door het Finanzamt, de plek waar je ook moet zijn om je bedrijf te registeren. Bij het Finanzamt krijg je ook een Steuernummer voor de bedrijf dat je nodig hebt voor de belastingaangifte.

Co-working spaces

Mocht je in Berlijn voor jezelf gaan werken, dan kunnen de zogenaamde co-working spaces een uitkomst voor je zijn. Vaak zijn dit grotere ruimtes die door meerdere zelfstandigen worden gedeeld. Voor een vast bedrag per maand heb je hier toegang tot internet en niet geheel onbelangrijk: veel mogelijkheden tot netwerken. Betahaus is een bekende locatie waar ik zelf ook regelmatig met mijn laptop te vinden ben. Het Betahaus organiseert op donderdagochtend vaak het Betahaus breakfast, een leuke en nonchalante manier om mensen te leren kennen. Check de website voor meer events.

Betahaus co-working in Berlijn