Berlijnse specialiteiten

Eten en drinken is goedkoop, en te verkrijgen in vele verschillende variaties. Naast de bekende Amerikaanse ketens zoals Dunkin Donuts, Starbucks en Mc Donalds die goed vertegenwoordigd zijn heeft Berlijn ook nog een aantal lekkere eigen culinaire hoogstandjes. Jammer genoeg zal je steeds harder moeten zoeken naar traditionele restaurants aangezien er tegenwoordig meer Aziaten en Italiaantjes zitten. Ik zal hier wat voorbeeldjes geven van dingen die veel worden gegeten in Berlijn, of dingen uit de Duitse keuken.

De Duitse keuken:

Buitenlanders zullen bij het denken aan de Duitse keuken het snelst denken aan Sauerkraut, wat wij kennen als zuurkool. Meestal worden met Duitse gerechten vleesgerechten geassocieerd (voornamelijk varken), dit is ook vrij logisch. Dat komt er nog uit voort dat Duitsland relatief noordelijk ligt, en vroeger in harde wintertijden hadden de mensen veel calorieën nodig. Ook om deze reden werden/worden heel veel aardappels gegeten, Duitsland behoort tot de landen waar de meeste aardappelen worden gegeten. Duitsland is ook bekend om zijn vele broodsoorten.

Volgens traditie is de hoofdmaaltijd in de middag (tussen 12 en 14 uur). Vroeger werd dan altijd brood in de avond gegeten, dit wordt nog steeds gedaan door de ouderen generatie, maar ook jongeren doen dit nog. In Duitsland is ook vaak de middagpauze op het werk langer, zodat er buiten de deur (warm) kan worden gegeten. Restaurants spelen daarop in en hebben een Tagesmenu in de middag, voor relatief weinig geld (max. 10 €) heb je een complete maaltijd.

Duits ontbijt bestaat voornamelijk uit brood met jam of honing, of als hartig beleg, kaas of worst. Ook musli en yoghurt, en andere melkproducten zijn geliefd.

Alle Berlijnse Specialiteiten op een rij:

Berliner	De fout die altijd wordt gemaakt is te zeggen “ich bin ein Berliner“, waarmee je eigenlijk zegt dat je de lekkere Berlijnse lekkernij bent in plaats van een inwoner van Berlijn. Als je wilt zeggen dat je een inwoner van Berlijn bent zeg je namelijk “ich bin Berliner(in)“, de uitspraak van Kennedy was toentertijd dan ook erg grappig. Maar terug naar de Berliner, wij kennen het in Nederland ook als ronde leverkaas maar in Duitsland is het een vette lekkernij. Het hapje staat ook wel bekend als Berliner Pfannkuchen, en in Berlijn zelf wordt eigenlijk meestal gewoon “Pfannkuchen” gezegd. Er zijn nog veel meer benamingen voor de Berliner want ze worden in andere delen van Duitsland ook wel “Krapfen”, “Kreppel” of “Fasnachtsküchle” genoemd. Deze veel geziende snack bij de Berlijnse bakker kent zijn oorsprong nog in de 16e eeuw! Anyway, het is een gefrituurde deegbol die wij in Nederland meestal Berlinerbol noemen. De Berliner is gevuld met banketbakkersroom en een soort van jam of marmelade. Het deeg wordt gemaakt van ei, melk en boter, dat wordt dan gefrituurd. De vulling komt er later in en als hoogtepunt komt er nog wat poedersuiker op. Dan heb je de echte traditionele Berlijnse bol!
Berliner Weisse	Dit is een mixdrankje van Berliner Weisse (witbier) met waldmeistersiroop of frambozensiroop. De versie met Waldmeister is groen van kleur zoals afgebeeld op de foto, de Himbeere versie is rood van kleur. Een lekker zoet drankje dat niet alleen bij vrouwen in de smaakt valt, hoewel het wel een klein beetje bekend staat als typisch vrouwendrankje. Berliner Weisse mit Schuss is heerlijk om in de zomer te drinken (maar in de winter eigenlijk ook) omdat het zo lekker licht op de maag valt. Dit drankje is in bijna alle restaurants, bars en supermarkten te verkrijgen. Soms wordt hij “vers” gemaakt bij bars, dat wil zeggen, men neme de siroop en men neme het witbier. Eerst wordt de siroop in je glas geschonken en dan komt er (Berliner) Weissbier bij. Soms komt het gewoon direct uit flesjes of blikjes. Alleen Berliner Weisse drinken is trouwens ook geen straf, heerlijk bier van echte Berlijnse bodem!
Bionade	Bionade is een soort van limonadedrankje, niet officieel uit Berlijn maar als je in Berlijn bent kom je het wel overal tegen. Het is immens populair! Het grappige van Bionade is dat het van alles een beetje is, maar niks helemaal. Het lijkt op frisdrank maar het is goedkoper, is is gebrouwen als bier, maar er zit geen alcohol in. Bionade werd in 1995 door Dieter Leipold verzonnen, zijn brouwerij ging bijna failliet en hij moet concurreren met nieuwe populaire drankjes op de markt als Corona en Miller Lite. Bionade bestaat uit malt, water, suiker en fruit. Het is gezonder dan frisdrank door de calcium en magnesium wat erin zit. Er zijn verschillende smaken Bionade; kruiden, lychee sinaasappel en meer. Vorig jaar adverteerden ze met de slogan “Bionade. Das offizielle Getränk einer besseren Welt”, het moge duidelijk zijn hoe Bionade zich heeft gepositioneerd. Maar het is een lekker drankje en heerlijk verfrissend!
Bockwurst	De Bockwurst is een worst die zijn naam heeft te danken aan Bockbier, hier werd deze worst vaak mee geserveerd. "Tempelhofer Bock" was een bekende soort in die tijd. De Bockwurst heeft zijn oorsprong in 1889. Deze worst is van het type rookworst en wordt bijna altijd geserveerd met mosterd en een "Schrippe" (klein hard broodje). De worst heeft iets weg van onze knakworst maar is iets knapperiger.
Bollenfleisch	Bollenfleisch is een typisch Berlijns gerecht. Het is een stoomgerecht bestaande uit lamsvlees en uien (heeft iets weg van Goulash). Dit lekkere prutje wordt vaak geserveerd met gekookte aardappelen, aardappelpuree en bietensalade. Je moet er van houden maar je hebt zeker een traditioneel Berlijns gerecht te pakken, en na een bord Bollenfleisch zit je zeker vol!
Boulette	Ook iets typisch wat ze alleen in Berlijn kennen, een boulette heeft nog het meeste weg van de Hollandse gehaktbal. Het verschil zit hem in de uien, daar zitten er nogal veel van in. Bouletten zijn tekoop bij de meeste worststandjes en bakkerijen, je kunt ze natuurlijk ook zelf maken met dit recept voor Berlijnse Bouletten.
Bretzel	Broodjes in de vorm van een krakeling bestrooid met zoutkorrels. Vooral als ze net uit de oven komen zijn deze broodjes zéér goed te eten! Je kunt ze kopen bij de meeste bakkers in Berlijn, waar de vrolijk op de toonbank staan. Hoewel het oorspronkelijk niet uit Berlijn komt. De Brezel komt oorspronkelijk uit Beieren waar de Brezel ook wel “Brezl” of “Bretzel” wordt genoemd. Omdat hij zo heerlijk is mag hij toch niet in dit rijtje ontbreken.
Currywurst	Eigenlijk mag je Berlijn niet verlaten zonder het geproefd te hebben van de beruchtste snack van Berlijn, de Currywurst! Weer eens wat anders dan de Hollandse kroket maar eigenlijk best lekker, je kunt ervoor kiezen om de worst met of zonder darm te nemen. De curryworst wordt geserveerd met currypoeder en tomatensaus, eventueel met een broodje of pommes (patat) erbij. Het is zo belangrijk en bekend in het straatbeeld van Berlijn dat er onlangs een heus Currywurst Museum is geopend aan de Kurfürstendamm, zeker een bezoekje waard voor geïnteresseerden in buitenlandse culinaire hoogstandjes. De lekkerste curryworst kun je krijgen bij Curry 36, bij het station Mehringdamm. Biologische (en lekkere!) curryworst kun je kopen bij Witty’s bij station Wittenbergplatz. Maar er zijn nog duizenden andere waar het ook best goed te doen is!
Döner	Er gaat vaak de ronde dat Döner uit Berlijn komt, of dat waar is is niet bekend. Wel dat Döner (Kebab) al sinds de jaren '70 in Berlijn wordt verkocht. En met liefde, want dagelijks wordt er 200 tot 300 ton vlees verkocht in Duitsland. De Berlijnse Döner is te verkrijgen met verschillende soorten kool en salades. Je kunt uit "Kräuter", "Knoblauch", "Scharf" of "Curry" kiezen als saus bij de meeste imbisjes. Döner is vooral populair als snack na het uitgaan.
Eisbein	Een groot, maar dan ook echt een groot, stuk vlees. Je vind het werkelijk overal in Berlijn en ik heb me er nog niet aan gewaagd, volgens Duitsers is het erg lekker, voor mij ziet het er afschrikwekkend uit. Wat het is? Een gekookt stuk varkenspoot (het stuk wat boven de knie zit), wat vet en erg smaakvol schijnt te zijn. Meestal wordt het geserveerd met aardappelpuree, zuurkool of erwtenpuree. Wel grappig om te weten is dat ze er nog steeds niet uit zijn waar de naam vandaan komt, geruchten gaan dat van dat deel van de varkenspoot vroeger simpele schaatsen werden gemaakt. Waarschijnlijker is dat het deel van de poot in het oud Duits īsbēn werd genoemd, een woord uit de vocabulaire van de jagers. Schweinehaxe is trouwens hetzelfde stuk varkenspoot, maar dan gegrild.
Fassbrause	Fassbrause is een drankje wat je buiten Berlijn en Brandenburg niet vaak tegenkomt (terwijl de brouwerij in West Duitsland ligt). Fassbrause is een product uit het oude Berlijn waar het van het vat getapt werd, dat is ook waar de naam “Fassbrause” vandaan komt. Vandaag de dag wordt Fassbrause vaak als een stukje “Ostalgie” gezien. Fassbrause is een soort “frisdrank”, maar veel minder zoet omdat er minder suiker inzit. Het lijkt een beetje op bier maar het smaakt naar appel. Je kunt het in de meeste supermarkten en avondwinkels vinden in het drankenschap, tussen de frisdranken wel te verstaan.
Kalbsleber	"Leber Berliner Art", zo krijg je de lever vaak gepresenteerd. Het is een traditioneel gerecht uit de Berlijnse keuken maar in tegenstelling tot Bollenfleisch of Eisbein wordt dit nog zeer veel verkocht. Deze leber kan je kopen in typisch Duitse restaurants maar ook vaak bij bakkerijen op een broodje.

Gerelateerde artikelen:

• Winterfeldt Schokoladen, voor koffie met choco (0)
• Wiedersehen mit Berlin 1957-1962 (0)
• Wat drinken? Doe mij maar Ravioli (0)
• Taste of Berlin 2009 (1)
• Studeren in Berlijn (2)