In vergelijking met Nederland is eten en drinken in Berlijn relatief goedkoop en te verkrijgen in vele verschillende variaties. Naast de bekende Amerikaanse ketens zoals Dunkin Donuts, Starbucks en Mc Donalds die goed vertegenwoordigd zijn heeft Berlijn ook nog een aantal lekkere eigen culinaire hoogstandjes. Jammer genoeg zal je steeds harder moeten zoeken naar traditionele restaurants aangezien ze zware concurrentie hebben van buitenlandse eettentjes.

De Duitse keuken

Ontbijt

Een dagelijks Duits ontbijtje bestaat meestal uit brood met jam of honing, of als hartig beleg, kaas of worst. Ook müsli en yoghurt, en andere melkproducten zijn geliefd. Veel Berlijners gaan in het weekend de deur uit om te ontbijten. Veel cafes en restaurants bieden een uitgebreid brunchbuffet aan of hebben een veelzijdig ontbijtmenu.

Lunch

Volgens traditie is de warme hoofdmaaltijd de lunch (tussen 12 en 14 uur). Brood werd vroeger meestal ’s avonds gegeten (Abendbrot) en nog altijd wordt dit vaak zo gedaan door zowel oudere als jongere generaties. In Duitsland is de middagpauze op het werk ook wat wat langer langer, zodat er buiten de deur (warm) kan worden gegeten. Restaurants spelen daarop in en hebben vaak een Tagesmenu in de middag. Voor minder geld dan tijdens het diner (max. 10 €) heb je een complete maaltijd. Omdat ik in Kreuzberg werk, ga ik daar ook vaak lunchen. Mijn favoriete lunchlocaties vind je hier.

Diner/Avondeten

Buitenlanders zullen bij het denken aan de Duitse keuken het snelst denken aan Wurst of Sauerkraut (wat wij kennen als zuurkool). Meestal worden er vooral vleesgerechten geassocieerd met de Duitse keuken en dat is ook vrij logisch. Doordat Duitsland vrij noordelijk ligt heeft het een relatief koud (land)klimaat. In vroegere wintertijden hadden de mensen veel calorieën nodig en een warme maaltijd om van op te warmen. Ook om deze reden werden/worden heel veel aardappels gegeten. Wist je dat Duitsland behoort tot een van de landen waar de meeste aardappelen worden gegeten? Daarnaast is Duitsland ook bekend om zijn vele broodsoorten.

Berlijnse specialiteiten

Met wat ontbijten, lunchen en snacken de Berlijners? Hier vind je een handig overzicht van bekende Berlijnse gerechten en drankjes:

Berliner


Deze zoete lekkernij noemen wij een 'Berliner Bol' maar wordt in Berlijn zelf Pfannkuchen genoemd. Er zijn nog veel meer benamingen voor de Berliner want ze worden in andere delen van Duitsland ook wel 'Krapfen', 'Kreppel' of 'Fasnachtsküchle' genoemd. Het deeg wordt gemaakt van ei, melk en boter. Om het deeg te garen wordt de Berlijnse bol gefrituurd. De Berliner is gevuld met jam of marmelade welke na het frituren wordt toegevoegd. Daarna komt er nog poedersuiker of geglazuurde suiker overheen en dan is de Berlijnse bol klaar. Wist je dat deze veel geziende snack bij de Berlijnse bakker zijn oorsprong kent de 16e eeuw? Letterlijk een eeuwenoud recept dus. De bollen worden traditioneel tijdens het begin van carnaval en met de jaarwisseling gegeten. Zet je een hap in een exemplaar met mosterd? Klinkt vies, maar volgens de traditie brengt het geluk!

Berliner Weisse


Dit is een mixdrankje van Berliner Weisse (witbier) met waldmeistersiroop of frambozensiroop. De versie met Waldmeister is groen van kleur zoals afgebeeld op de foto, de Himbeere versie is rood van kleur. Een lekker zoet drankje dat niet alleen bij vrouwen in de smaakt valt, hoewel het wel een klein beetje bekend staat als typisch vrouwendrankje. Berliner Weisse mit Schuss is heerlijk om in de zomer te drinken (maar in de winter eigenlijk ook) omdat het zo lekker licht op de maag valt.

Dit drankje is in bijna alle restaurants, bars en supermarkten te verkrijgen. Soms wordt hij “vers” gemaakt bij bars, dat wil zeggen, men neme de siroop en men neme het witbier. Eerst wordt de siroop in je glas geschonken en dan komt er (Berliner) Weissbier bij. Soms komt het gewoon direct uit flesjes of blikjes. Alleen Berliner Weisse drinken is trouwens ook geen straf, heerlijk bier van echte Berlijnse bodem!

Bionade


Bionade is een soort van limonadedrankje, niet officieel uit Berlijn maar als je in Berlijn bent kom je het wel overal tegen. Het is immens populair! Het grappige van Bionade is dat het van alles een beetje is, maar niks helemaal. Het lijkt op frisdrank maar het is goedkoper, is is gebrouwen als bier, maar er zit geen alcohol in. Bionade werd in 1995 door Dieter Leipold verzonnen, zijn brouwerij ging bijna failliet en hij moet concurreren met nieuwe populaire drankjes op de markt als Corona en Miller Lite. Bionade bestaat uit malt, water, suiker en fruit. Het is gezonder dan frisdrank door de calcium en magnesium wat erin zit. Er zijn verschillende smaken Bionade; kruiden, lychee sinaasappel en meer. Vorig jaar adverteerden ze met de slogan “Bionade. Das offizielle Getränk einer besseren Welt”, het moge duidelijk zijn hoe Bionade zich heeft gepositioneerd. Maar het is een lekker drankje en heerlijk verfrissend!

Bockwurst


De Bockwurst is een worst die zijn naam heeft te danken aan Bockbier, hier werd deze worst vaak mee geserveerd. "Tempelhofer Bock" was een bekende soort in die tijd. De Bockwurst heeft zijn oorsprong in 1889.

Deze worst is van het type rookworst en wordt bijna altijd geserveerd met mosterd en een "Schrippe" (klein hard broodje). De worst heeft iets weg van onze knakworst maar is iets knapperiger.

Bollenfleisch


Bollenfleisch is een typisch Berlijns gerecht. Het is een stoomgerecht bestaande uit lamsvlees en uien (heeft iets weg van Goulash). Dit lekkere prutje wordt vaak geserveerd met gekookte aardappelen, aardappelpuree en bietensalade. Je moet er van houden maar je hebt zeker een traditioneel Berlijns gerecht te pakken, en na een bord Bollenfleisch zit je zeker vol!

Boulette


Ook iets typisch wat ze alleen in Berlijn kennen, een boulette heeft nog het meeste weg van de Hollandse gehaktbal. Het verschil zit hem in de uien, daar zitten er nogal veel van in. Bouletten zijn tekoop bij de meeste worststandjes en bakkerijen, je kunt ze natuurlijk ook zelf maken met dit recept voor Berlijnse Bouletten. Niet in Berlijn aanwezig? Je kunt het ook eenvoudig zelf maken.

Bretzel


Broodjes in de vorm van een krakeling bestrooid met zoutkorrels. Vooral als ze net uit de oven komen zijn deze broodjes zéér goed te eten! Je kunt ze kopen bij de meeste bakkers in Berlijn, waar de vrolijk op de toonbank staan. Hoewel het oorspronkelijk niet uit Berlijn komt. De Brezel komt oorspronkelijk uit Beieren waar de Brezel ook wel “Brezl” of “Bretzel” wordt genoemd. Omdat hij zo heerlijk is mag hij toch niet in dit rijtje ontbreken.

Club Mate


Club Mate wordt veel gedronken in Berlijn. In het begin van de jaren '90 werd Club Mate in Berlijn populair als alternatief op andere engergiedrankjes. Omdat het een frisdrank is die gemaakt is met Mate-thee bevat deze drank een verhoogd percentage caffeïne. Dit zorgt ervoor dat Club Mate een stimulerende werking heeft op lichaam en geest. De drank is niet, zoals de meeste frisdranken, zoet. De drank smaakt prikkelend en een beetje kruidenachtig. Je kunt het in Berlijn overal krijgen, in de supermarkt, de späti, in clubs en vaak in restaurants.

Currywurst


Eigenlijk mag je Berlijn niet verlaten zonder de beruchtste snack van Berlijn geproefd te hebben, de Currywurst! Je kunt ervoor kiezen om de worst met of zonder darm te nemen. De curryworst wordt geserveerd met currypoeder. Daar heeft de worst haar naam tenslotte aan te danken! De worst baadt in een tomatensaus, geserveerd met een broodje of pommes (patat). Het is zo belangrijk en bekend in het straatbeeld van Berlijn dat er onlangs een heus Currywurst Museum is geopend vlakbij de Friedrichstraße, zeker een bezoekje waard voor geïnteresseerden in buitenlandse culinaire hoogstandjes. Goede curryworst krijg je bij Curry 36, Witty’s, Konopkes of Curry Baude. Eet smakelijk!

Döner


Er gaat vaak de ronde dat Döner uit Berlijn komt, of dat waar is is niet bekend. Wel dat Döner (Kebab) al sinds de jaren '70 in Berlijn wordt verkocht. En met liefde, want dagelijks wordt er 200 tot 300 ton vlees verkocht in Duitsland. De Berlijnse Döner is te verkrijgen met verschillende soorten kool en salades. Je kunt uit "Kräuter", "Knoblauch", "Scharf" of "Curry" kiezen als saus bij de meeste imbisjes. Döner is vooral populair als snack na het uitgaan.

Eisbein


Een groot, maar dan ook echt een groot, stuk vlees. Je vind het werkelijk overal in Berlijn en ik heb me er nog niet aan gewaagd, volgens Duitsers is het erg lekker, voor mij ziet het er afschrikwekkend uit. Wat het is? Een gekookt stuk varkenspoot (het stuk wat boven de knie zit), wat vet en erg smaakvol schijnt te zijn. Meestal wordt het geserveerd met aardappelpuree, zuurkool of erwtenpuree. Wel grappig om te weten is dat ze er nog steeds niet uit zijn waar de naam vandaan komt, geruchten gaan dat van dat deel van de varkenspoot vroeger simpele schaatsen werden gemaakt.

Waarschijnlijker is dat het deel van de poot in het oud Duits īsbēn werd genoemd, een woord uit de vocabulaire van de jagers. Schweinehaxe is trouwens hetzelfde stuk varkenspoot, maar dan gegrild.

Fassbrause


Fassbrause is een drankje wat je buiten Berlijn en Brandenburg niet vaak tegenkomt (terwijl de brouwerij in West Duitsland ligt). Fassbrause is een product uit het oude Berlijn waar het van het vat getapt werd, dat is ook waar de naam “Fassbrause” vandaan komt. Vandaag de dag wordt Fassbrause vaak als een stukje “Ostalgie” gezien.

Fassbrause is een soort “frisdrank”, maar veel minder zoet omdat er minder suiker inzit. Het lijkt een beetje op bier maar het smaakt naar appel. Je kunt het in de meeste supermarkten en avondwinkels vinden in het drankenschap, tussen de frisdranken wel te verstaan.

Kalbsleber


"Leber Berliner Art", zo krijg je de lever vaak gepresenteerd. Het is een traditioneel gerecht uit de Berlijnse keuken maar in tegenstelling tot Bollenfleisch of Eisbein wordt dit nog zeer veel verkocht. Deze leber kan je kopen in typisch Duitse restaurants maar ook vaak bij bakkerijen op een broodje.

Reibekuchen


Een Reibekuchen (soms ook Kartoffelpuffer, zoals de snack in Berlijn wordt genoemd) is een vegetarische snack die je vaak kunt kopen op de Duitse kerstmarkten. Vaak krijg je hem dan geserveerd met appelmoes. Het is eigenlijk een soort aardappelpannenkoekje wat voornamelijk bestaat uit aardappelen, een beetje vergelijkbaar dus met rösti. Zelf kun je ze ook eenvoudig thuis maken. Je hebt vooral veel aardappelen nodig, ei, bloem, olie en wat kruiden.