Gedenkstätte Hohenschönhausen

Er zijn zoveel dingen om te zien in Berlijn maar de herdenkingsplaats van Hohenschönhausen is absoluut iets wat je gezien moet hebben in je leven. Het terrein trekt je uit je normale besef van leven en je wordt even terug in de tijd gezet, met de neus op de feiten van het duistere verleden van Duitsland ten tijde van de Koude Oorlog.

De Gedenkstätte Hohenschönhausen, een voormalige Stasi gevangenis waar duizenden gevangenen hebben gezeten, is een plek waar niets van Ostalgie te bespeuren is. Hier werden Oost Duitsers opgesloten omdat ze tegen de DDR waren, of omdat ze enkel die schijn wekten. Nu is het een gedenkplaats voor de slachtoffers die zijn gevallen tijdens de DDR dictatuur in Duitsland en worden er rondleidingen gegeven door ex-gevangenen.

De gevangenis

In deze Stasi gevangenis zaten veel tegenstanders van de DRR. Doen alsof je het niet eens was met DDR praktijken was reden genoeg om opgepakt te worden en onder trieste omstandigheden in een cel te moeten overleven. Straffen logen er niet om, 10 jaar was een minimumstraf. Dit kon je krijgen wanneer je met lippenstift een smiley op een Stalin beeld had gemaakt, “onschuldig” kattenkwaad werd hard afgestraft. Vochtige cellen, slaaptekorten en voedseltekorten waren aan de orde van de dag. Vooral veel schrijvers, journalisten en kunstenaars moesten het ontgelden. Je diende je te houden aan het strenge regime van de DDR, overdag slapen was bijvoorbeeld uit den boze. Toch wilde dit nog wel eens gebeuren omdat gevangenen soms nachtenlang werden verhoord, een paar uurtjes slaap pakken om zo een dood aan slaaptekort te ontlopen werd dan ook direct afgestraft. Hoe ernstig dit was blijkt uit het aantal mensen dat aan slaaptekort in Hohenschönhausen is gestorven; 6. De cel, die met meerdere gevangenen werd gedeeld, werd voor een paar dagen afgesloten. Niets dat er nog in of uit kwam. De leefomstandigheden waren niet menswaardig.

Tijdens de “vreedzame revolutie” werden op aandringen van de democratische oppositie beweging in december 1989 de eerste gevangenen vrij gelaten. De laatste gevangenen hervonden hun vrijheid in het voorjaar van 1990. In 1992 werd het gebouw onder monumentenzorg gesteld.  In 1994 begonnen er verschillende onderzoeken in de gedenkplaats Hohenschönhausen naar de geschiedenis van de gevangenis van de Staatsveiligheid van de DDR in de jaren 1945 tot 1989.

De verhoorruimtes.

De "buitenruimte". Zonlicht was amper zichtbaar.

Gedenkplaats

In 1994 is de voormalige gevangenis van de Stasi heropend, niet als gevangenis maar als gedenkplaats. Een plek waar mensen heen konden gaan om slachtoffers, wreedheden, politieke gevangen en DDR tegenstanders te herdenken. Meer dan 100 kamers en cellen zijn te bezichtigen. Dit is alleen te bezichtigen onder toezicht, dagelijks worden er meerdere rondleidingen gegeven door ex-gevangenen. Iedere rondleiding is anders omdat deze wordt gevormd door de persoon achter het verhaal die veel van zijn persoonlijke ervaringen deelt, erg indrukwekkend.

Ook zijn er regelmatig tentoonstellingen en evenementen over de gevolgen van de politieke vervolging in de communistische dictatuur te vinden. In het winkeltje dat bij de gedenkplaats hoort kun je vele boeken kopen met informatie over de Stasi en de DDR.

Bezichtigen en rondleidingen

Er worden zowel privé als groepsrondleidingen gegeven door Gedenkstätte Hohenschönhausen. Bijna alle rondleidingen worden gegeven door betrokkenen van de gevangenis: ex-gedetineerden, getuigen en bezoekers vertellen vanuit de grond van hun hart over hun ervaringen met betrekking tot de gevangenis en de Stasi in het algemeen. Verhalen over fysieke en psychologische marteling, slaapgebrek, ziektes en eenzame opsluiting komen aan de lopende band, een “leuk bezoek” is het dus niet. Wel is het de beste manier om een kijkje te nemen in het andere Berlijn en het andere gezicht van de DDR.

Rondleiding door een ex-gevangene.

Entree: volwassenen 5€ (met korting 2,50€)
Openingstijden informatiecentrum: maandag – zondag van 9.00 tot 18.00 uur.
Website: www.stiftung-hsh.de
Rondleidingen: de gevangenisgebouwen zijn alleen toegankelijk tijdens een rondleiding (Duits of Engels)

• Maandag tot vrijdag: 11 uur en 13 uur.
• Dinsdag tot donderdag: ook om 15 uur.
• Zaterdag en zondag: tussen 10 en 16 uur elk uur.

Adres: Genslerstraße 66, 13055 Berlin
Openbaar vervoer: M5 (halte Freienwalder Straße) of M6 (halte Genslerstraße)

Grotere kaart weergeven

Gerelateerde pagina's:

• Das Leben der Anderen (4 reacties) Lang stond deze film "Das Leben der Anderen" al op mijn to-see lijstje; een drama waarin een Stasi-a...
• Lange Nacht der Museen 27 augustus 2011 (0 reacties) Op de avond van 27 augustus zullen 110 musea, galerieën, herdenkplaatsen en paleizen in Berlijn hun ...
• Sachsenhausen (6 reacties) [caption id="attachment_3891" align="alignright" width="300" caption="De ingang van het voormalige c...
• DDR tijden herleven bij de Firma? (0 reacties) Ach ja, het ene na het andere initiatief komt voorbij om geld te verdienen aan de niet-zo-rooskleuri...
• Musea (6 reacties) Voor de Musealiefhebber is er in Berlijn genoeg te beleven. Of je nou houdt van moderne kunst, oude ...