Een van de meest indrukwekkende monumenten van Berlijn vind ik persoonlijk het Holocaust-Mahnmal (ookwel Holocaust-Denkmal). Het monument is in 2005 geopend om de Joodse bevolking die in de Tweede Wereldoorlog is vermoord te herdenken. Het monument bestaat uit een groot aantal betonnen blokken waar je doorheen kunt lopen. Als je langs de blokken loopt, zou je het gevoel moeten krijgen wat de joden hadden in de concentratiekampen: de smalle paatjes, eindeloze gangen, en hoge blokken geven laten je gedesoriënteerd voelen. Alsof je geen uitweg vindt.

Het Gedenkteken voor de Vermoorde Joden van Europa is ontworpen door de Amerikaan Peter Eisenmann en bevindt zich tussen de Brandenburger Tor en Potsdamer Platz. Onder het monument kun je een informatiecentrum vinden waar de geschiedenis van het joodse volk wordt verteld (entree is gratis).

IMG_2721 Holocaust Monument Berlijn

Architectuur

Over smaak valt te twisten, maar of je de betonblokken mooi vindt of niet, indrukwekkend is het absoluut. De grote betonnen blokken verschillen allemaal in hoogte (variërend van 20 centimeter tot 4,5 meter) en staan opgesteld op een golvende ondergrond. Dit geeft het gehele monument een speelse uitstraling maar probeert ook te zeggen “niemand wist waar hij aan toe was”. Als je door het blokkenveld loopt zie je niet wat er om de hoek of een blog verderop gebeurt. Je hebt geen idee waar je aan toe bent. De lengte en de breedte van de blokken is wel gelijk. In totaal bestaat het monument uit ruim 2700 betonblokken verspreid over een oppervlakte van 19.000 m², dit is bijna zo groot als drie voetbalvelden. Tussen de blokken is een loopruimte van 95 centimeter over gehouden. Dit laatste is ook gelijk heel bijzonder aan het monument; je kunt er tussendoor lopen, op zitten en er zelfs in verdwalen.

De blokken zijn allemaal ingespoten met beschermende laag dat het monument moet wapenen tegen  graffiti-aanvallen. Er loopt bovendien beveiligspersoneel rond om het monument te behoeden voor vandalisme.

20150718 - DSCF0691- BerlijnBlog Holocaus Monument

20150718 - DSCF0674- BerlijnBlog Holocaus Monument

Betekenis

Het ontwerp is op verschillende manieren geprobeerd uit te leggen. Het zou gaan om grafzerken of de grijze kleur zou doen denken aan de as van de verbrande joden. Anderen zeggen dat het glooiende terrein en de ongelijke blokken bij de bezoeker een gevoel van onzekerheid en desoriëntatie teweeg moeten brengen. De ontwerper zelf wil geen betekenis geven aan het monument. Volgens hem kunnen we het verleden alleen begrijpen door een manifestatie in het heden. Voor hem is het monument een plek zonder specifieke betekenis. De blokken houden op onverzettelijke wijze een herinnering levend. De grote grijze brei van blokken moet mensen in ieder geval aan het denken zetten.

Schiet het zijn doel voorbij?

Naast dat ik de blokken blijvend indrukwekkend vind, kan ik me ook nogal ergeren aan de rond springenden en rennenden jongeren. Het monument is zo groot en robuust dat het uitnodigt tot ravotten. Hoewel ik het zelf niet zo gepast vind, was het idee van Peter Eisenman wel dat het monument ook actief gebruikt kon worden. En wat mensen er ook doen; indruk maakt zo’n monument, op zo’n centrale plek in Berlijn, sowieso. Of je er nou zwijgend doorheen loopt, of over de blokken heen huppelt.

20150718 - DSCF0698- BerlijnBlog Holocaus Monument

20150718 - DSCF0657- BerlijnBlog Holocaus Monument

20140415 P1000938 BerlijnBlog holocaust monument_

Holocaust monument

Het Holocaust monument bevindt zich in Berlijn-Mitte tussen de Brandenburger Tor en de Potsdamer Platz. Je kun het monument eenvoudig bereiken door uit te stappen bij U-Bahnhof Brandenburger Tor of station Potsdamer Platz.

Adres: Cora-Berliner-Straße 1
OV: U55 Brandenburger Tor, U2 of S Potsdamer Platz
Openingstijden tentoonstelling: Apr-Sept: dinsdag – zondag, 10:00 – 20:00; Okt-Mar: dinsdag – zondag, 10:00 – 19:00. Gesloten op feestdagen.
Kosten tentoonstelling: gratis
www.stiftung-denkmal.de