U-Bahn

Het logo van de Duitse U-Bahn

De U-bahn is de metro van Berlijn, de veel gebruikte afkorting voor Untergrundbahn (vrij vertaald: ondergrondse trein). Echte Berlijners willen de metro ook wel eens aanduiden met simpelweg “U” (wat je uitspreekt als “oe”). De U-Bahn is door lezers van Berlijn-Blog.NL uitgeroepen als favoriet vervoersmiddel in Berlijn met 51% van de stemmen.

De Berliner U-bahn werd in 1902 geopend en wordt sinds 1929 gerund door de BVG, de Berliner Verkehrsbetriebe. Voor die tijd werkten meerdere bedrijven samen. Samen met de tram en de S-bahn is de U-bahn het belangrijkste middel van openbaar vervoer in Berlijn. In 2007 vervoerde de BVG ongeveer 904 miljoen reizigers, een goede helft daarvan gebruikte de U-bahn (457,5 miljoen). Dat komt neer op ongeveer 1,3 miljoen reizigers op een normale werkdag.

Het U-bahnnet bestaat vandaag de dag uit 173 stations. De meest recent geopende stations zijn Hauptbahnhof, Bundestag en Brandenburger Tor die eind 2009 aan het metronetwerk van Berlijn zijn toegevoegd. Het hele net bestaat uit 146,2 kilometer spoor en 10 verschillende metrolijnen (‘s nachts zijn dit er 8, de U55 en de U4 rijden dan namelijk niet).

Op deze pagina kun je verder nog informatie vinden over kaartjes voor de U-bahn en de dienstregeling en over benoemingswaardige stations en de geschiedenis van de U-Bahn.

Praktische zaken:

Frequentie:

Tijdens de spits (doordeweekse dagen in de ochtend en namiddag) rijdt de U-bahn elke 4 of 5 minuten. Buiten de spits rijdt de metro elke 5 of 10 minuten, afhankelijk van het lijnnummer. Sinds 2003 heeft het U-bahn net ook een nachtdienstregeling

Op de nachten van vrijdag-zaterdag en zaterdag-zondag rijdt de U-bahn elke 15 minuten (afgezien van de U4 en de U55). In de overige nachten worden de U-bahnen vervangen door bussen die elke 30 minuten rijden.

Kaartjes:

De vervoerbewijzen die je op elk station kunt kopen zijn op alle netten geldig. Dat wil zeggen, het net van de S-bahn, de U-bahn, de bus en de tram. De trein valt buiten de normale kaartjes van de BVG, treinkaartjes moet je dus apart kopen op de treinstations.

Je kunt kaartjes kopen voor een enkele rit, dagkaarten, meerdere dagkaarten en maandkaarten. Voor al deze kaarten geldt hetzelfde, je kunt ze overal gebruiken. Je kunt voor meer informatie over prijzen kijken op mijn algemene pagina over het openbaar vervoer in Berlijn.

U-Bahn lijnen:

Het Berlijnse metronetwerk bestaat uit 146 kilometer spoor en over 173 stations. De langste metrolijn van Berlijn is de U7 met 32 kilometer lengte, tevens is de Berlijnse U7 het langste stuk spoor onder de grond in heel Duitsland. Het korste zijn de U55 met 1,8 kilometer lengte en de U4 met 3 kilometer lengte.

U1: Uhlandstraße ↔ Warschauer Straße
U2: Pankow ↔ Ruhleben
U3: Nollendorfplatz ↔ Krumme Lanke
U4: Nollendorfplatz ↔ Innsbrucker Platz
U5: Alexanderplatz ↔ Hönow
U55: Hauptbahnhof ↔ Brandenburger Tor
U6: Alt-Tegel ↔ Alt-Mariendorf
U7: Rathaus Spandau ↔ Rudow
U8: Wittenau ↔ Hermannstraße
U9: Rathaus Steglitz ↔ Osloer Straße

Kaart van enkel de Berlijnse U-Bahn.

Benoemingswaardige stations en lijnen:

Het metronetwerk is soms net één groot kunstwerk en Berlijn heeft ontzettend veel mooie metrostations als verborgen schatten onder de bodem. Omdat bijna elk metrostation zijn eigen uitstraling hoef je je in de metro niet te vervelen. Een verschil met de S-Bahn is dat deze stations vaak wel op elkaar lijken, maar dit is bij de U-Bahn minder zo. Persoonlijk ben ik dol op de metro in Berlijn en is metrorijden even een stukje ontspanning en genieten tegelijk voor mij.

Hieronder een lijstje van mooie stations, bijzondere trajecten en historisch belangrijke stations.

U-Bahnhof Alexanderplatz:

Het station Alexanderplatz is één van de grotere stations van Berlijn, en tevens één van de oudste. Alleen al dat hier 3 metrolijnen (U2, U5, U8) komen is al wat bijzonders, alleen Nollendorfplatz overtreft dat aantal nog met 4 metrolijnen (U1, U2, U3, U4). Het eerste deel van het station werd in 1913 gebouwd voor de huidige U2 lijn. Tijdens de jaren 20 werd Alexanderplatz van boven en van onder geheel omgebouwd. Toen werden ook de perrons voor de lijnen D (nu de U8) en E (nu de U5) gebouwd. De verbouwing werd geleid door de U-Bahn architect Alfred Grenander. Tijdens de bouw werd de eerste ondergrondse winkelpassage geopend in Berlijn, deze is nog altijd te zien bij het overstappen van de  U2 naar de U8. Jammer genoeg is Alexanderplatz vandaag de dag wel een vervelend station om over te stappen, de afstanden zijn erg lang (zeker van S-Bahn naar U-Bahn)

U-Bahnhof Bundestag:

Bundestag is een spiksplinternieuw metrostation aan de metrolijn U55 wat sinds eind 2009 in gebruik is. Het station ligt bij het Regierungsviertel in de wijk Mitte, het tevens nieuwe station Brandenburger Tor op 680 meter afstand en 610 meter naar het tevens nieuwe metrostation Hauptbahnhof. De hal omvat ongeveer 3000 m2 en is 8 meter hoog. Voordat het metrostation werd geopend werd het veel gebruikt voor tentoonstellingen. Zo heeft er een tentoonstelling over de oerknal plaats gevonden en hebben er concerten plaats gevonden.

Eberswalder Strasse:

Eberswalder Straße ligt in het altijd gezellige stadsdeel Prenzlauer Berg, ten noordoosten van Alexanderplatz. Het op een viaduct gelegen metrostation is onderdeel van lijn U2 en werd geopend op 27 juli 1913 onder de naam Danziger Straße. Het station bevindt zich aan de kruising van de Schönhauser Allee, de Eberswalder Straße, de Danziger Straße, de Kastanienallee en de Pappelallee. Deze zessprong vormt tevens het knooppunt van een drietal tramlijnen. Rond dit station zijn altijd veel jongeren te vinden en is een creatief hart, er zijn in deze buurt veel leuke winkeltjes en restaurantjes te vinden. De Kastanienallee staat bekend om zijn gezelligheid.

Heidelberger Platz en de U3:

Het U-Bahnhof Heidelberger Platz is ontstaan als station tussen Wilmersdorf en Dahlem, wat toen nog zelfstandige dorpen waren. De stad Wilmersdorf was verantwoordelijk voor de bouw van het station en wilden door middel van de stations hun welvaart laten blijken aan het volk. Ze besloten daarom dat elk station in Wilmersdorf een eigen identiteit zou krijgen, met eigen vormen, eigen meubels, eigen uitstraling en dat ze gebouwd werden met steen in plaats van met staal.

Het metrostation Heidelberger Platz ligt diep in de grond omdat de tunnel onder de kruizing met de ringbahn door moest. Toch slaagde Wilhelm Leitgebel erin om een prachtig station te bouwen met de uitstraling van een kathedraal. Het dak heeft speciale decoratie en alle bekleding bestaat uit steen en tegels. Het station werd op 12 oktober 1913 geopend.

Meer richting Dahlem (en eindstation Krumme Lanke) worden de metro stations steeds landelijker. De ingang van station Dahlem-Dorf lijkt bijvoorbeeld precies op een boerderij.

Schlesisches Tor en de U1:

Schlesisches Tor is een station wat bijna aan het einde van de U1 ligt, via de Oberbaumbrücke rijdt de metro naar eindstation Warschauer Strasse. Het hoge station wat 6,40 meter boven de grond ligt is erg typerend voor de stations aan de U1. De U1 rijdt hoofdzakelijk door Kreuzberg en vanuit de U-Bahn kun je veel zien, de totale rit duur ongeveer 15 minuten en ik kan je aanraden om dat stukje toch eens mee te pikken. De U1 is tevens vaak gevuld met muzikanten die een centje proberen te verdienen, die zie je vaker in de metro in Oost-Berlijn en rond de Warschauer Strasse.

Schlesisches Tor is één van de oudste stations van de stad en maakte deel uit van het eerste metrotraject in Berlijn. Het station werd in neorenaissancestijl ontworpen door Hans Grisebach en August Dinklage en kon in 1902 in gebruik genomen worden. Op de begaande grond bevonden zich een restaurant en een café (nu ook club Kato). Het station straalt een hele mooie sfeer uit en de bouwstijl is geweldig!

Wittenbergplatz:

Ooit in 1902 gebouwd door Paul Wittig maar door dezelfde Alfred Grenander in 1912 compleet verbouwd.Tijdens deze verbouwing is het authentieke huisje, wat de ingang van het station Wittenbergplatz is, gebouwd. Het huisje paste helemaal in de chice buurt van de Ku’damm en het KaDeWe. Nog altijd is het oude huisje te bewonderen als je de U1, U2 of U3 neemt richting Wittenbergplatz.

Geschiedenis:

Berlijn was de eerste stad in Duitsland die aan het einde van de 19e eeuw een metronet bouwde. In Europa gingen andere steden als Londen, Boedapest, Glasgow en Parijs Berlijn al voor. De ontwikkeling van de Berlijnse metro wordt over het algemeen in drie bouwfases ingedeeld:

• Fase 1. Periode tot 1913: aanleg en uitbreiding de kleinprofiellijnen (2,30 m)
• Fase 2. Periode tot 1930: bouw van de gemeentelijke grootprofiellijnen (2,65 m)
• Fase 3. Periode vanaf de Tweede Wereldoorlog: uitbreiding van het bestaande net en bouw van nieuwe lijnen in West-Berlijn.

Fase 1:

Aan het einde van de 19e eeuw begonnen de “verkeersproblemen” in Berlijn en werd er had gezocht naar een oplossing. Nadat er vele voorstellen gedaan en afgewezen werden werd dan eindelijk in 1902 de eerste metrolijn in Berlijn geopend. Het stuk metro Warschauer Strasse – Potsdamer Platz – Zoologischer Garten, de lijn was hoofdzakelijk boven de grond gebouwd (Hochbahn). Snel daarop volgden nieuwe plannen om het netwerk uit te breiden. De toen nog zelfstandige steden Wilmersdorf, Schöneberg en Charlottenburg begonnen met het plannen van metrolijnen van hun stad naar Berlijn.

Fase 2:

Na de eerste wereldoorlog was het de bedoeling dat aansluiting met andere zelfstandige gemeenten naar Berlijn beter moest worden. In 1920 werd de Nord-Süd-Bahn ontworpen, de lijn die Wedding en Tempelhof moest verbinden.

Ook de AEG wilde een eigen U-Bahn, de GN-Bahn. Deze lijn liep van Gesundbrunnen over Alexanderplatz naar de Leinestrasse in Neukölln. De bouw van deze lijn verliep mede door de wereldwijde economische crisis erg moeizaam. In 1930 kwam er nog een stuk U-Bahn tussen Alexanderplatz en Friedrichsfelde bij. Al deze lijnen werden in tegenstelling tot de lijnen die al bestonden met een groter wagenprofiel gebouwd.

Fase 3:

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden grote delen van het metronetwerk beschadigd of vernietigd. Daarnaast was er een waterprobleem als gevolg van een opblazen plafond in de noord-zuid-tunnel van de Berlijnse S-Bahn. De U-Bahn stond op station Friedrichstrasse met het Landwehrkanal in verbinding met de U-Bahn, wat ervoor zorgde dat de U-Bahn onder water kwam te staan. Desalniettemin heeft de U-Bahn zich na de oorlog snel hersteld zodat de metro zo snel mogelijk zijn normale dienstregeling weer kon oppakken.

Invloed van de Berlijnse Muur:

De volgende crisis voor de Berlijnse U-Bahn kwam tijdens de bouw van de Berlijnse muur in 1961. De huidige U2 werd daardoor in een westelijk en een oostelijk deel opgedeeld. De noord-zuid lijn reed zonder te stoppen langs de “spookstations” (Geisterbahnhöfe) naar het oostelijke deel van de stad. Uitzondering was het station Friedrichstrasse, dit was een grensovergang naar Oost Berlijn en tevens overstappunt.

De S-Bahn werd in deze tijd hevig geboycot door Westberlijners, de S-Bahn maakte namelijk deel uit van de niet zo geliefde Reichsban (oost Duits). Mede hierdoor kreeg de U-Bahn steeds meer invloed in het westen van de stad.

Tijdens de koude oorlog werd het U-Bahn netwerk in West-Berlijn sterk uitgebreid. Zo werd de lijn U9 gebouwd, die als Noord-zuid verbinding dienst deeld. De U7 zorgde voor een snelle verbinding tussen Rudow en Spandau. Ook de U6 en de U8 (vroegere GN-Bahn) werden rond deze tijd gebouwd. In Oost-Berlijn ging het een stuk minder snel, hier werd alleen de bestaande lijn U5 met een grootprofiel verlengd. In 1973 werd het station Tierpark geopend.

Na de val van de Berlijnse muur:

Na de val van de Berlijnse muur werd het gedeelde metronetwerk weer aan elkaar geplakt, de spookstations werden weer geopend en klaar gemaakt voor gebruik. Enige lijnen werden verlengd met als voornamelijk doel betere aansluitingen te creeëren op de S-bahn. Tevens werde oude koeien weer uit de sloot gehaald, plannen uit 1930 om de U5 te verlengen werden weer herzien. De Kanzler-U-Bahn, zoals de lijn wel eens wordt genoemd wordt verbouwd om alsnog de verleninging te bewerkstelligen. De nieuwe lijn zal U55 gaan heten en Alexanderplatz verbinden met Hauptbahnhof via de nieuwe stations Brandenburger Tor en Bundestag.

Andere info:

• Berlijns U-bahn museum.
• Vertreksignalen van de en U-bahn.

Virtueel ritje met een nieuwe U-Bahn:

Gerelateerde pagina's:

• 2 open dagen bij de Berlijnse S-bahn (0 reacties) Eens in het jaar organiseert de S-bahn een open dag. Je kunt dan alle oude treinen van de S-bahn bek...
• U-bahn museum (0 reacties) Ben je fan van de Berlijnse metro? Dan moet je zeker eens een bezoekje nemen aan het kleine metromus...
• Metrolijn U55 (0 reacties) Op 8 augustus is het zover. De kortste U-bahn van Berlijn zal in gebruik genomen worden. Bijna 60 ja...
• Speciale tocht met oude metro (0 reacties) Het Berlijnse metro museum organiseert op 21 december een speciale tocht met een oude trein van de B...
• S-bahn (3 reacties) [caption id="attachment_619" align="alignright" width="179" caption="Het logo van de Duitse S-Bahn."...